بارنامه bill of lading

پکیج آموزش صادرات و واردات و ترخیص کالا

بارنامه

تعریف بارنامه

بارنامه سندی است که بر اساس آن ارسال کننده، کالا ی خود را در اختیار حمل کننده جهت انتقال آن به نقطه ای مشخص قرار می دهد. بارنامه دو ویژگی به همراه دارد. اول وجود بارنامه دلالت بر رسید کالا است که توسط حمل کننده به صاحب کالا داده می شود. دوم وجود بارنامه نشان دهنده سند مالکیت کالا در حین حمل توسط دارنده بارنامه است.

این سند که توسط عاملین حمل صادر می گردد چیزی بیش از یک رسید نیست و نشان دهنده قرارداد حمل و یا سند انتقال مالکیت کالا نمی باشد. با اين حال این رسیدها مدارکی است که به وسیله آن گیرنده کالا می تواند کالا ی خود را در مقصد از نمایندگان عاملین حمل دریافت دارد. به همین لحاظ عاملین حمل( فورواردرها) مسئولیت کالا را به عهده دارند در صورتی که حمل کننده (carrier) دارای چنین مسئولیتی در مقابل خریدار نیست مگر در مواردی که فورواردر خود حمل کننده نیز باشد.

 

جهت آشنایی بیشتر با فورواردر و کریر ، مقاله فورواردر و کریر کارگزاران حمل و نقل کالا و تفاوت آن ها را مطالعه نمایید.

 

هدف

در این سند محدوده فرآیند صدور بارنامه توضیح داده می شود. هدف این سند شناسایی حیطه فرآیند صدور بارنامه، ذی نفعان فرآیند، تشریح فرآیند کاری، شناسایی قوانین و مقرارات، تشریح نیازمندی های ذی نفعان و شناسایی المان داده های مورد نیاز در بارنامه است.

جهت تعریف محدوده از مدل مرجع BSP استفاده شده است. در قسمت شناسایی نیازمندی ها، رویکرد با در نظر گرفتن قابلیت های پنجره واحد تجاری استخراج گردیده است.

محدوده

بارنامه

بر اساس مرجع خرید، حمل و پرداخت صدور بارنامه در حوزه فعالیت حمل قرار می گیرد. صدور بارنامه توسط شرکت های مجاز حمل و نقل انجام می شود. با توجه به روش حمل (هوایی، جاده ای، دریایی، ریلی، پستی)، طریقه حمل (سراسری، مرکب، گروهی )، شرایط حمل (بر روی عرشه، کانتینری و …)، شرایط کالا (قابل انتقال، مخدوش و …) بارنامه های مختلفی صادر می شود.

تعریف فرآیند اطلاعات

در حوزه داد و ستد تجاری بین المللی، فرآیند حمل کالا دارای گام های مشخصی است. این گام ها شامل

  1. درخواست حمل کالا به شرکت های حمل و نقل
  2. صدور بارنامه توسط متصدی حمل و ارائه آن به درخواست کننده
  3. ارسال بارنامه به کشور مقصد جهت دریافت کالا از حمل کننده توسط درخواست کننده
  4. درخواست دریافت کالا از حمل کننده در مقصد است

این فرآیند به صورت نمودار مفهومی در شکل زیر نشان داده شده است

بارنامه

هر کدام از این چهار گام در حوزه تجارت بین الملل بر اساس ترم تجاری مورد توافق میان خریدار و فروشنده، ممکن است توسط خریدار یا فروشنده انجام شود. در ترم های تجاری بین المللی ( اینکوترمز ) که توسط اتاق بازرگانی بین الملل منتشر شده و در داد و ستدهای تجاری مورد استفاده قرار می گیرد مسئولیت دقیق خریدار و فروشنده در گام های مختلف فرآیند تبادل کالا ی تجاری مشخص شده است.

از این رو بررسی فرآیند صدور بارنامه بر اساس ترم تجاری مورد توافق در داد و ستد متفاوت خواهد بود. بر این اساس در فرآیند صدور بارنامه مسئول اعلام درخواست حمل و پیگیری های مربوط به حمل کالا می بایست مورد توجه قرار گیرد. بر اساس قواعد اینکوترمز در قراردادهای تجاری با ترم EXW، FCA، FAS خریدار مسئول حمل بین المللی کالا ست و در ترم های دیگر فروشنده این فعالیت را انجام می دهد.

روش حمل

ترم

درخواست کننده حمل و نقل بین المللی

مسئول پرداخت هزینه حمل بین المللی

 

تمامی روش ها

EXW

Ex Works

خریدار

خریدار

FCA

Free Carrier

خریدار

خریدار

 

 

 

آبی

FAS

Free Alongside Ship

خریدار

خریدار

FOB

Free on Board

فروشنده

خریدار

FCR

Cost& Freight

فروشنده

فروشنده

CIF

Cost, Insurance& Freight

فروشنده

فروشنده

 

 

 

 

تمامی روش ها

CPT

Carriage Paid To

فروشنده

فروشنده

CIP

Carriage Insurance Paid To

فروشنده

فروشنده

DAT

Delivered at Terminal

فروشنده

فروشنده

DAP

Delivered at Place

فروشنده

فروشنده

DDP

Delivered Duty Paid

فروشنده

فروشنده

فرآیند حمل کالا در یک مدل تجاری بین المللی دارای دو بعد دیگر در حمل داخلی کالا نیز می شود. بعد اول حمل کالا در کشور فروشنده از محل انبار فروشنده تا مبدا شروع حمل بین المللی و بعد دوم حمل کالا در کشور خریدار از مقصد حمل بین المللی تا محل انبار خریدار است. اما در تحلیل فرآیند صدور بارنامه تنها حوزه حمل و نقل بین المللی با تعریف حمل کالا میان کشور مبدا و مقصد مورد بررسی قرار گرفته است.

گام اول : درخواست حمل

جهت حمل کالا مسئول حمل (خریدار/ فروشنده) درخواست حمل خود را به متصدیان حمل اعلام می نماید. این درخواست شامل اطلاعات اولیه نوع کالا، بسته بندی، مبدا و مقصد و روش حمل پیشنهادی است. متصدیان حمل بر اساس اطلاعات دریافتی از متقاضی حمل با حمل کنندگان دارای شرایط مورد نظر متقاضی در رابطه با زمان پیشنهادی حمل، هزینه حمل، شرایط حمل مذاکره می نماید و بر اساس اطلاعات جمع آوری شده پاسخ درخواست متقاضی را که حاوی اطلاعات هزینه، زمان و شرایط است را به متقاضی اعلام می نماید.

بارنامه

گام دوم : صدور بارنامه

متقاضی حمل پس از بررسی و تایید قرارداد پیشنهادی اعلام موافقت خود را مبنی بر صدور بارنامه اعلام می نماید. متصدی حمل بر اساس شرایط پیشنهاد شده بارنامه تهیه و در اختیار متقاضی قرار می دهد. متقاضی به همراه اعلام موافقت مستندات مورد نیاز شرکت حمل کننده را هم در اختیار متصدیان حمل قرار می دهد. حمل کننده پس از دریافت مستندات لازم برای حمل فعالیت حمل کالا را برنامه ریزی می نماید.

بارنامه

گام سوم : ارسال بارنامه

متقاضی حمل پس از دریافت بارنامه ، جهت دریافت کالا از حمل کننده در کشور مقصد نیاز به ارائه بارنامه دارد. از این رو  بارنامه دریافتی به کشور مقصد و برای خریدار ارسال می گردد. در مواردی که شرایط پرداخت مبلغ کالا از طریق اعتبارت اسنادی یا برات انجام می شود بارنامه به بانک های عامل جهت ارائه به خریدار واگذار می گردد. در سایر موارد ارسال بارنامه به صورت مستقیم بین خریدار و فروشنده انجام می شود.

در روش مستقیم چند حالت بر اساس ترم های تجارت بین الملل رخ می دهد

  • در مواردی که فروشنده مسئول حمل کالاست ، بارنامه توسط وی برای خریدار ارسال می شود.
  • در مواردی که خریدار خود مسئول حمل کالاست ، ارسال بارنامه توسط خود وی انجام می شود. این فعالیت یک فعالیت سازمانی برای خریدار محسوب می شود.
  • در موارد که فروشنده می بایست کالا را محل مشتری تحویل دهد (ترم های DDP، DAP) بارنامه توسط فروشنده به کشور مقصد ارسال می شود. در این مورد نماینده فروشنده این بارنامه را دریافت می نماید. این فعالیت یک فعالیت درون سازمانی برای فروشنده محصوب می شود.

بارنامه

بارنامه

گام چهارم : درخواست دریافت کالا

حمل کننده پس از حمل کالا به کشور مقصد و محل مورد نظر، رسید کالا را به گیرنده کالا اعلام می نماید. گیرنده کالا نیز درخواست دریافت کالا را به همراه بارنامه به شرکت حمل و نقل ارائه می نماید. حمل کننده بر اساس بارنامه دریافت اقدامات انتقال کالا را به گیرنده فراهم می نماید.

بارنامه

انواع بارنامه

در حوزه حمل و نقل بارنامه های مختلفی وجود دارد که هر کدام از آن ها بر اساس وسیله حمل، روش حمل یا استاندارد بارنامه نام های مختلفی دارند. شناسایی هر کدام از این گروه بندی ها نشان دهنده الزامات و نیازمندی های خاص حوزه حمل و نقل است.

در حوزه بین المللی انواع گروه بندی رایج برای بارنامه به صورت زیر است. این گروه بندی در توصیه نامه شماره یک سازمان ملل در سال ۲۰۰۱ ارائه گردیده است. هر کدام از این گروه بندی ها در قسمت های دیگر تشریح می گردد.

نام فارسی نام انگلیسی
بارنامه حمل با کامیون Truck Way Bill
بارنامه حمل با کشتی Ocean/ Marin Bill of lading
بارنامه حمل با هواپیما Air Waybill
بارنامه حمل با قطار Rail Waybill
بارنامه حمل سراسری Trough Bill of lading
بارنامه حمل مرکب Multimodal Transport Bill of lading
بارنامه حمل مرکب فیاتا FIATA Multimodal Transport Bill of lading

بارنامه حمل با کامیون (برای جابه جایی کالا در داخل کشور  – بارنامه جاده ای داخلی)

این نوع بارنامه توسط دولت چاپ و طی مقررات از طریق سازمان راهداری و حمل ونقل جاده ای در اختیار موسسات و شرکت های حمل ونقل قرار داده می شود. بارنامه جاده ای داخلی دارای شش نسخه می باشد که توزیع نسخ آن به شرح ذیل است.

  • بارنامه مخصوص گیرنده کالا (نسخه تمبردار)
  • بارنامه مخصوص سازمان راهداری و حمل ونقل جاده ای
  • بارنامه مخصوص راننده
  • بارنامه مخصوص فرستنده کالا
  • بارنامه مخصوص شرکت یا موسسه حمل و نقل

اطلاعات مندرج در بارنامه جاده ای داخلی

  • اطلاعات عمومی: شماره بارنامه ، سریال بارنامه
  • اطلاعات فرستنده و گیرنده: نام و نام خانوادگی و آدرس فرستنده، نام و نام خانوادگی و آدرس گیرنده
  • اطلاعات راننده: نام نام خانوادگی راننده، شماره شناسنامه و کد ملی راننده، محل سکونت، شماره گواهینامه، محل صدور و شماره کارت هوشمند، دفترچه کار راننده اول و راننده دوم
  • اطلاعات خودرو: شماره پلاک وسیله نقلیه، سری پلاک، محل شماره گذاری، نوع بارگیر، کارخانه ساخت، شماره کارت هوشمند ناوگان
  • اطلاعات بار: نام محموله، وزن، نوع بسته بندی، تعداد بسته، مبدأ بارگیری، مقصد تخلیه
  • اطلاعات مالی: مبلغ کل کرایه، پیشکرایه، باقیمانده کرایه، حق پایانه، کمسیون دریافتی، حق بیمه پرداختی

 

مهر و امضاء موسسه حمل و نقل در بارنامه درج و بارنامه می بایست به امضاء راننده و گیرنده کالا نیز برسد

 

بارنامه حمل بین المللی با کامیون

اینگونه بارنامه ها که تابع کنواسیون حمل و نقل (CMR) صادره می شود راهنامه بین المللی (CMR) نامیده می شود. در بارنامه CMR (گیرنده محل تحویل کالا محل و تاریخ بارگیری حمل کننده فرستنده مشخصات کالا و شماره ترانزیت کامیون و نام راننده و مشخصات کالا شامل وزن، تعداد، نوع کالا ، تعداد بسته ها، نوع بسته بندی و علامت و شماره ها قید می گردد. CMR می بایست به مهر ورود و خروج کشور مقصد ممهور گردد.

علاوه بر صادرکنندگان بارنامه ، متقاضیان آن اعم از فرستندگان و گیرندگان یا رانندگان نیز می بایستی مقررات حاکم و ناشی از آن را رعایت نمایند که برخی از مقررات مرتبط به هر یک از آنان عبارت است از

الف : صادرکنندگان (شرکت یا مؤسسه حمل و نقل)

  • تنظیم یا تکمیل مندرجات بارنامه، به ویژه لحاظ نمودن کرایه حمل برابر قرارداد حمل
  • صدور بارنامه از مبدأ قانونی شرکت به سایر نقاط کشور
  • اخذ پروانه عبور برای بارهای ترافیکی و نیز صدور بارنامه جهت آنان
  • صدور بارنامه تحت پوشش بیمه مسؤولیت حمل (مسؤولیت مدنی حمل کنندگان)

ب : فرستندگان

  • اعلام مشخصات مرسل الیه و آدرس دقیق و صحیح محل بارگیری
  • اعلام مشخصات گیرنده کالا و آدرس دقیق و صحیح محل تخلیه
  • اعلام مشخصات کالا از نظر تعداد، وزن، ارتفاع، طول، عرض، نوع بسته بندی و…
  • بارگیری به موقع ناوگان و اعزام آن به منظور جلوگیری از خسارتهای احتمالی

ج : گیرندگان

  • تخلیه به موقع ناوگان به منظور جلوگیری از پرداخت حق توقف
  • پرداخت کرایه کل درج شده در بارنامه صادره توسط شرکت یا مؤسسه حمل و نقل به راننده کامیون، کامیونت یا تریلر حامل کالا

د : رانندگان

  • نگهداری از بارنامه صادره جهت اخذ کرایه حمل در مقصد
  • حضور به هنگام بارگیری بار
  • عزیمت سریع پس از بارگیری در مبدأ برای به موقع رساندن کالا به مقصد
  • حفظ و نگهداری از محموله بارگیری شده از زمان بارگیری تا زمان تخلیه
  • حضور به هنگام تخلیه بار در مقصد باربری

 

نکته : اگر سند حمل قابل انتقال بوده و به‌عنوان سند مالکيت محسوب گردد، بارنامه ناميده مى‌شود و اگر اين ويژگى را نداشته باشد راه‌نامه ناميده مى‌شود. اسناد حمل هواپيما و راه‌آهن و حمل با کاميون که CMR مى‌باشد راه‌نامه ناميده مى‌شود. البته امروزه اصطلاح بارنامه را جهت حمل کاميونى هم به کار مى‌برند.

 

بارنامه دریایی ( Ocean Bill of Lading )

سندی است که توسط شرکت کشتیرانی و یا نماینده آن در مقابل دریافت کالا و مشخص شدن پرداخت هزینه آن جهت حمل صادر می گردد .

در این بارنامه مشخصات کامل بار قید و توسط فرمانده کشتی امضاء می گردد و به موجب آن تعهد می شود بار توسط کشتی به مقصد حمل و تحویل گیرنده داده شود. هر بارنامه دریایی یا اسناد مشابه دیگری که به استناد آن قرارداد اجاره کشتی، رابطه بین متصدی باربری و دارنده بارنامه یا سند مذکور را از زمان صدور تعیین کند، قرارداد باربری تلقی می گردد.

بارنامه دریایی ( Ocean Bill of Lading )

بارنامه دریایی از نظر شکلی و بر اساس نوع کالا ، نوع کشتی ، منطقه تجارت و یا دلایل دیگر بسیار متفاوتند :
  • بارنامه چند محموله ای یا گروهی یا بارنامه خانگی (L.C.L) : نام این بارنامه بر گرفته از ( Less/Low Container Load ) شیوه ای از بارگیری بارگنج ( Container ) است به گونه ای که فضای خالی در کانتینر باشد.
  • بارنامه تفکیکی یا ( HBL ) : نام این بارنامه بر گرفته از ( House Bill of Lading ) است ، صدور این بارنامه هنگامی است که متصدى یا نماینده ترابری، ( فرستنده / Forwarder ) ، بارنامه صادر شده از سوی مالک کشتی را نمی تواند به هر یک از فروشندگان کالاها تحویل دهد، در این حالت او برای هر یک از فروشندگان کالاها بارنامه تفکیکی ( HBL ) به عنوان گواهی حمل صادر می کند. این سند را بارنامه داخلی نیز می نامند در مقصد نماینده بنگاه ترابری کننده اقدام به گشایش محموله گروهی نموده و بر اساس بارنامه داخلی ، کالاهای فرستاده شده را به گیرندگان آنها تحویل می دهد.

بارنامه تفکیکی ( House Bill of Lading )

  • بارنامه چند نمایی یا چند وجهی ( MBL ) : نام این بارنامه بر گرفته از ( Multimodal Bill of Lading ) است ، که برای ناوگان های ترابری دریایی، هوایی، زمینی ( جاده ای و ریلی ) کاربرد دارد. واژه نمادین ( C.F.S ) بر گرفته از ( Container Freight Station ) ایستگاه محموله بارگنج و ( CY ) بر گرفته از ( Container Yard ) میدان ( محوطه ) بارگنج است. با درج این عبارت در بارنامه، هزینه بارگیری کالا به بارگنج در کشور مبدأ وتحویل کالا از بندر مبدأ و هزینه های تخلیه از کشتی در کشور مقصد بر عهده فروشنده یا متصدى یا نماینده حمل و نقل ،( فرستنده / Forwarder )و یا ترابر کننده ( carrier ) است.

راهنامه دریایی Sea WayBill of Lading

این یک سند غیرقابل مذاکره است که به جای بارنامه دریایی صادر شده است و در آن حمل کننده نیازی به کنترل رهاسازی محموله ندارد.

راهنامه دریایی Sea WayBill of Ladingبارنامه هوایی ( Air way Bill )

 

راهنامه یا بارنامه هوایی ، معمولا در ۱۲ نسخه صادر شده که ۳ نسخه اصلی آن از نظر تجارتی مهم بوده و بقیه نسخ آن برای قسمت‌ های داخلی شرکت هواپیمائی به کار برده می‌ شود. این نوع بارنامه باید ممهور به مهر شرکت هواپیمائی و شامل اطلاعات مربوط به تاریخ پرواز و شماره پرواز باشد. این نوع بارنامه قابل معامله نیست.

۳ نسخه اصلی در بارنامه هوایی عبارتند از :

  • نسخه اصلی اول برای شرکت حمل کننده یا صادر کننده FOR CARRIER
  • نسخه اصلی دوم برای گیرنده کالا FOR CONSIGNEE
  • نسخه اصلی سوم برای فرستنده کالا FOR SHIPPER

بارنامه مستر یا Master Air Way Bill Of Lading ( MAWB )

بارنامه مستر ( MAWB ) یا اصلی یا مادر، سندی است که خط هوایی ( ایرلاین ) در مقابل دریافت محموله از شرکت حمل یا فورواردر یا Consolidator برای حمل به مقصد بر اساس توافق انجام شده صادر می نماید. لازم به ذکر است که گیرنده در بارنامه اصلی معمولا شرکت طرف قرارداد با شرکت فورواردر در مبدا حمل می باشد.

بارنامه مستر Master Air Way Bill Of Lading

بارنامه هاوس یا House Air Way Bill Of Lading ( HAWB )

بارنامه هاوس ( HAWB ) و یا فرعی سندی است که شرکت فورواردر در مقابل دریافت محموله از فرستنده اصلی کالا برای حمل به مقصد بر ساس توافق انجام شده صادر می نماید. بنابراین گیرنده در بارنامه هاوس ( HAWB ) یا همان فرعی، گیرنده واقعی کالا می باشند.

 

بارنامه هاوس House Air Way Bill Of Lading

حال که تفاوت میان بارنامه فرعی و اصلی را دانستیم، می توانیم به این سوال پاسخ دهیم که اساساً چرا باید بارنامه هاوس ( HAWB ) صادر شوند ؟

برای پاسخ به این سوال توجه به این نکته ضروری است که از لحاظ اعتبار اسنادی بارنامه هاوس ( HAWB ) دقیقا اعتباری معادل بارنامه مستر ( MAWB )، اصلی دارند و در تائید این نکته همین بس که بدانیم گیرنده کالا در بارنامه فرعی از نظر قانون همان صاحب و مالک محموله است.

ولی بارنامه مستر ( MAWB ) از آن جهت بر بارنامه فرعی مقدم است که توسط ایرلاین در مقابل تحویل محموله صادر می شود و در حقیقت این محموله تا رسیدن به مقصد در کنترل خط هوائیست و شرکت فورواردر نمی تواند به آن دسترسی داشته باشد.

بارنامه راه آهن ( Railway of Landing )

سندی است که توسط شرکت های راه آهن در ایستگاه های بارگیری آنان صادر می شود و شرکت راه آهن طی این سند اعلام می کند که کالای مندرج در راهنامه را تحویل گرفته و متقبل می شود که آن را در مقصد صحیح و سالم همان طور تحویل بدهد.

راهنامه راه آهن، غیر قابل معامله و انتقال است و بنابراین با ظهر نویسی نمی توان آن را به دیگری انتقال داد.

سه مبدأ ورودی کالا در ایران عبارتند از :

  • کالا هایی که از مبدا اروپا از طریق کشور ترکیه حمل شده و از مرز رازی وارد ایران می شود
  • کالا هایی که از کشورهای اروپایی و یا از طریق ترانزیت کشورهای اروپای شرقی و اتحاد شوروی حمل شده و از طریق مرز جلفا وارد ایران می شود
  • کالا هایی که از مبادی راه آهن میر جاوه وارد ایران شده و مقصد این کالاها ایستگاه راه آهن زاهدان است

مشخصات موجود در بارنامه راه آهن عبارت است از :

  • نام و آدرس فرستنده کالا
  • نام ایستگاه مبدأ و مقصد کالا
  • نام و آدرس گیرنده کالا
  • تعیین نوع کالا و مشخصات آن از قبیل تعرفه، ابعاد و غیره
  • وزن کالا ، تعداد بسته ها و مشخصات بسته بندی
  • شماره واگن
  • ذکر جزئیات مورد لزوم جهت گمرک
  • هزینه حمل کالا (معمولا بر اساس تعرفه راه آهن مربوطه)

بارنامه سراسری

بارنامه سراسرى يکى از قديمى‌ترين انواع بارنامه‌هاى حمل مى‌باشد. از اين نوع بارنامه در حمل با کاميون، کاميون – قطار و کشتى – کاميون و حتى در مواردى براى حمل دريائى نيز استفاده مى‌شود.

ويژگى‌هاى بارنامه سراسرى به شرح زير است :

  • حاکى از بارگيرى کالا روى وسيله حمل مى‌باشد
  • بدون قيد و شرط است
  • حاکى از نحوه پرداخت کرايه حمل مى‌باشد
  • در نسخ کامل (سه نسخه) صادر مى‌شود
  • تاريخ صدور بارنامه مشخص است
  • سندى قابل معامله است

 

نکته : حدود مسئوليت‌هاى صادرکننده اين نوع بارنامه با توجه به شرايطى است که در ظهر آن به چاپ مى‌رسد.

 

 بارنامه حمل مرکب ( Combined Teransport B/L )

در بارنامه حمل مرکب ، کارگزار مسئوليت حمل زمينى و دريایى را عهده‌دار است. در واقع خدمات Door to Doof توسط اين نوع بارنامه صورت مى‌پذيرد. چون صادرکننده اين نوع بارنامه کارگزارها مى‌باشند، لذا معمولاً از فرم متحدالشکل تهيه شده توسط فدراسيون بين‌المللى کارگزاران FIATA که به تائيد اتاق بازرگانى بين‌المللى هم رسيده است استفاده مى‌شود.

انواع روش حمل بر اساس کدهای اعلام شده توسط سازمان ملل

بر اساس تحقیقی که توسط سازمان ملل در حوزه روش های حمل انجام شده است مستندی تهیه گردیده که در آن انواع روش های حمل در قواعد تجارت بین الملل آورده شده است. این سند تحت عنوان توصیه نامه شماره ۱۹ منتشر شده است. چیزی که در این توصیه نامه بیان شده است نشان دهنده تنوع بسیار زیاد روش های حمل و نقل در حوزه بین المللی است.

در مواردی این شیوه های حمل و نقل بسیار خاص یا استثنا هستند. این روش ها تحت عناوین نامشخص یا غیر کاربردی تعریف گردیده است. لحاظ کردن این روش های حمل به علت پوشش کامل کلیه نیازمندی های تجاری بین المللی است. سیستم پنجره واحد تجاری می بایست قادر به پاسخ گویی فرایندهای حمل و نقل خاص نیز باشد تا بتواند کلیه رخدادهای تجاری را مدیریت نماید. انواع روش حمل در این سند شامل موارد زیر است.

کد

نام

نام لاتین

توضیحات

۰ روش حمل نامشخص Transport mode not specified این کد می تواند در مواردی استفاده شود که روش حمل شناخته شده نیست یا زمانی که اطلاعات آن در زمان صدور در دسترس نباشد.
۱ حمل دریایی Maritime transport حمل کالا و یا مسافر از طریق دریایی
۲ حمل ریلی Rail transport حمل کالا و یا مسافر از طریق ریلی
۳ حمل جاده ای Road transport حمل کالا و یا مسافر از طریق جاده ای
۴ حمل هوایی Air transport حمل کالا و یا مسافر از طریق هوایی
۵ حمل پستی   Mail این رویه به علت کاربرد زیاد آن آورده شده است علی رغم اینکه پست یک روش مشخص حمل نیست، اما از آنجایی که حجم بالایی از صادرات یا واردات می تواند از این طریق انجام شود این رویه حائز اهمیت خواهد بود. اما صادر کننده یا وارد کننده نمی تواند بیان کند که روش حمل در شیوه پستی چگونه خواهد بود.
۶ حمل ترکیبی   Multimodal transport روش حمل کالا و/یا مسافر ترکیبی از روش های حمل و نقل است. این رویه به علت کاربرد زیاد آن آورده شده است علی رغم اینکه حمل ترکیبی یک روش مشخص حمل نیست. این روش می تواند در مواردی استفاده شود که کالا و یا مسافر از طریق حداقل دو روش مختلف حمل از نقطه ای که حمل شروع شده تا مقصد نهایی کالا یا مسافر توسط یک مسئول حمل و در یک قرار داد واحد حمل انتقال داده شده باشد.
۷ ساخت وسیله حمل ثابت شده Fixed transport installation حمل از طریق ساخت وسیله حمل ثابت. این کد برای نصب وسیله های حمل پیوسته همچون لوله ها، سیم های نقاله و خطوط انتقال الکتریسیته بکار می رود
۸ حمل آبی درون مرزی Inland water transport حمل کالا / یا مسافر از طریق آب های درون مرزی مانند رودخانه یا سواحل آبی داخلی
۹ روش حمل غیر کاربردی Transport mode not applicable روش حمل کاربردی نیست.

بارنامه فیاتا

بارنامه فیاتا ( اسناد حمل فیاتا ) یکی از رایج ترین استاندارهای بین المللی صدور بارنامه است. در این بارنامه سعی شده تا بارنامه ای متحد الشکل طراحی گردد و قوانین و مقررات استاندارد و مشخص برای بارنامه های استاندارد تعریف گردد. استاندارد سازی و تعریف قوانین مشخص باعث تسهیل حمل و نقل بین المللی خواهد شد. با توجه به اهمیت بارنامه های فیاتا در این قسمت به معرفی و تشریح فیاتا و قوانین آن پرداخته ایم.

 

جهت مشاهده و دریافت فایل « اسناد و فرم های بارنامه فیاتا » وارد لینک زیر شوید

نمونه اسناد و فرم های بارنامه فیاتا

 

معرفی فیاتا

فیاتا ( اتحادیه بین المللی شرکت های متصدی حمل و نقل [۱] ) به عنوان یک سازمان غیر دولتی با عضویت بیش از ۴۰۰۰۰ فوروادر و کریر در سال ۱۹۲۶ تاسیس گردید. فیاتا به عنوان یک سازمان مرکزی برای ایجاد ارتباط میان فورواردر های حمل و نقل در سراسر جهان عمل می نماید. فیاتا مسئولیت تضمین، تسهیل روابط و همکاری مشترک میان ذی نفعان در حمل بین المللی کالا و مسئول در نظر گرفتن نیازمندی های ذی نفعان در یک برنامه حمل تجاری بین المللی است.

 

فیاتا دارای جایگاه مشاوره در انجمن اجتماعی اقتصادی سازمان ملل (ECOSOC) و همچنین (ESCWA,ESCAP,ESC)، کنفرانس توسعه و تجارت سازمان ملل (UNCTAD) و کمیسیون قانون تجارت بین الملل سازمان ملل (UNCITRAL) است.

فیاتا همچنین به عنوان نماینده صنعت فورواردرهای حمل با بسیاری از سازمانی های دولتی، سازمان های دارای اختیارات دولتی، سازمان های بین المللی خصوصی در زمینه حمل و نقل مانند اتاق بازرگانی بین المللی (ICC)، اتحادیه بین الملل حمل و نقل هوایی (IATA) ، اتحادیه بین المللی خطوط ریلی (UIC)، اتحادیه بین المللی حمل و نقل جاده ای (IRU)، سازمان گمرکات جهانی (WCO)، سازمان تجارت جهانی (WTO)، … . مقر اصلی فیاتا در کشور سوئیس است.

 

اهداف فیاتا

  • یکپارچه کردن صنعت فورواردری در جهان
  • ارائه، توسعه و حراست از منافع حاصل از صنعت بوسیله ی شرکت کردن در نشست های بین المللی سازمانهای مرتبط با حمل و نقل بعنوان مشاور یا کارشناس
  • افزایش کیفیت خدمات عرضه شده بوسیله فورواردرها از طریق توسعه و ارتقاء اسناد ارسال(حمل و نقل) یک شکل، شرایط بازرگانی استاندارد و غیره
  • مسئول تامین نیازمندی ذی نفعان حوزه حمل و نقل در قرار دادهای حمل و نقل که توسط سازمانهای بین المللی و فراملی تدوین می شوند است
  • فراهم آوردن امکان تعامل و مشارکت تمامی گروه ها، فدراسیون ها و ذی نفعان دیگری که در امر حمل و نقل مشارکت دارند
  • در نظر گرفتن و کاربردی سازی قوانین و قواعد کاری گمرکات در کسب و کارهای بین المللی
  • ارائه تضمینات برای فوروارد ها برای افزایش اعتماد به آنها در سطح بین المللی

فیاتا چندین مستند و فرم برای ایجاد یک استاندارد واحد برای استفاده توسط فورواردرهای حمل در سراسر دنیا تهیه کرده است. هر کدام از این مستندات برای شناسایی دارای رنگ مشخص و دارای آرم فیاتا در بالای هر صفحه هستند. این اسناد شامل موارد زیر می شوند.

 

FCR

Forwarders Certificate of Receipt گواهی رسید فورواردر

FCT

Forwarders Certificate of Transport گواهی حمل فورواردر که شامل فهرست بسته بندی کالاها می باشد

FWR

FIATA Warehouse Receipt رسید انبار فیاتا

FBL

FIATA Bill of Lading (negotiable Multimodal Transport) بارنامه – قابل معامله- حمل مرکب فیاتا

FWB

FIATA Waybill) (non-negotiable Multimodal Transport) راه نامه – غیر قابل معامله- حمل مرکب فیاتا

SDT

Shippers Declaration for the Transport (of Dangerous Goods) اظهارنامه فرستنده برای حمل کالای خطرناک

SIC

Shippers Intermodal Weight Certificate گواهی وزن

FFI

FIATA Forwarding Instructions دستورالعمل حمل فیاتا

بارنامه حمل مرکب فیاتا (FBL)

بارنامه حمل مرکب فیاتا مهم ترين سندی است كه سازمان فياتا در اختيار فورواردرهای عضوش قرار می دهد. بارنامه فیاتا یک سند حمل ترکیبی است که تحت قوانین متحد الشکل اتاق بازرگانی بین الملل (UCP) توسط فورواردر ها صادر می شود. بارنامه فیاتا به شکل استاندارد بوده و دارای قوانین و شرایط استاندارد تجاری است. بارنامه فیاتا توسط اتاق بازرگانی بین المللی تایید شده است. برای صدور بارنامه فیاتا ، فوروادر ها می بایست به عضویت فیاتا رسیده باشند. در قوانین متحد الشکل گمرکات و اجرائیات (UCP) موارد زیر در بخش ۲۵ در رابطه با بارنامه فیاتا آورده شده است.

بخش ۲۵: مگر در مواردی که در اعتبار نامه تصریح شده باشد، بانک ها سند حمل و نقل صادر شده توسط فورواردر های حمل را رد خواهند کرد مگر اینکه سند بارنامه فیاتایی باشد که توسط اتاق بازرگانی بین الملل تایید شده یا اینکه دلالت بر این داشته باشد که توسط فوارواردر حمل و نقلی صادر شده باشد که به عنوان کریر یا نماینده کریر عمل نموده است.

بانک مرکزى ايران نيز رعايت اين مقررات را از تاريخ ۱۳۶۳/۷/۹ براى کليه بانک‌ها الزامى دانسته است.

این سند قابل معامله و انتقال بوده و مورد پذيرش بانكها برای معامله اسناد قرار می‌گيرد. این سند را می توان در حمل كالا توسط کامیون، کشتی، هواپیما و قطار استفاده کرد. بارنامه حمل مرکب فیاتا یک سند قابل معامله است مگر آنکه بر روی آن عبارت غیر قابل معامله ذکر شده باشد.

متصدی حمل و نقل ( فورواردر ) صادر کننده بارنامه حمل مرکب فیاتا که به عنوان عامل حمل و نقل مرکب عمل می کند مسئولیت کالا و انجام عملیات حمل و نقل را به عهده دارد .فورواردر نه تنها مسئولیت تحویل کالا را در مقصد به عهده می گیرد بلکه مسئول عملیات کلیه حمل کنندگان و اعمال اشخاص ثالثی است که در حین حمل و نقل به وسیله او به کار گرفته می شوند .

خصوصيات بارنامه حمل مرکب فياتا

  1. سندى بهادار و قابل معامله است
  2. به تایيد اتاق بازرگانى بين‌المللى رسيده است
  3. منطبق با مقررات متحدالشکل اعتبارات اسنادى اتاق بازرگانى بين‌المللى که مورد قبول کليه بانک‌ها است مى‌باشد
  4. صادرکننده بارنامه FBL با صدور اين بارنامه نه تنها خود مسئوليت تحويل کالا به گيرنده را به عهده مى‌گيرد، بلکه مسئوليت هر نوع عملکرد ناصحيح و خلاف حمل‌کننده اصلى و عوامل مؤثر در حمل را نيز تقبل نمايد
  5. در حمل مرکب به کار گيرى انواع مختلف وسايل حمل از قبيل کاميون، کشتي، قطار و هواپيما مورد استفاده قرار مى‌گيرد
  6. مى‌تواند به حواله‌کرد صادر شود
  7. منحصراً توسط کارگزاران مجاز فياتا صادر مى‌شود

قوانین و مقررات بارنامه

در حوزه صدور بارنامه و حمل و نقل کالا قوانین و مقررات مشخص و مدون بسیاری در سطح بین المللی تدوین شده است. سازمان ملل نیز در حوزه تسهیل فعالیت های تجاری در بخش حمل و نقل توصیه نامه های بسیاری را منتشر کرده است که هر کدام از آن ها جهت طراحی سیستم یکپارچه تجاری می تواند مورد استفاده قرار گیرد.

از سوی دیگر نهادهای بین المللی دیگری نیز بنا به روش حمل و یا الزامات تجاری بین المللی قوانین خاصی تدوین کرده اند. در ادامه لیست کاملی از توصیه نامه های مرتبط تهیه شده توسط سازمان ملل و قوانین و کنوانسیون های قانون گذاری حوزه حمل و نقل معرفی شده است.

توصیه نامه های مرتبط سازمان ملل در رابطه با حوزه حمل و نقل :

  • توصیه نامه شماره ۵: تعاریف اینکوترمز
  • توصیه نامه شماره ۱۰: متدولوژی کد شناسه یکتا
  • توصیه نامه شماره ۱۱: موارد مستندسازی حمل بین المللی کالا های خطرناک
  • توصیه نامه شماره ۱۲: معیارهایی برای تسهیل رویه مستندات در حمل و نقل دریایی
  • توصیه نامه شماره ۱۶: کد های مرتبط به بنادر و مکان های دیگر
  • توصیه نامه شماره ۱۸: معیارهای تسهیل مرتبط با رویه تجارت بین الملل
  • توصیه نامه شماره ۱۹: کدهایی برای روش حمل و نقل
  • توصیه نامه شماره ۲۱: کدهای مربوط به انواع بار، بسته ها و جنس بسته بندی
  • توصیه نامه شماره ۲۲: اصول چینش برای دستور العمل استاندارد حمل
  • توصیه نامه شماره ۲۳: کد هزینه حمل
  • توصیه نامه شماره ۲۴: کدهای وضعیت (Statues) حمل و نقل و تجارت
  • توصیه نامه شماره ۲۴: کدهایی برای انواع وسایل حمل

ذینفعان

در فرآیند صدور بارنامه سه ذی نفع اصلی صاحب کالا ، گیرنده کالا و متصدی حمل نقش ایفا می نمایند. در مواردی که داد و ستد تجاری تحت شرایط اعتبارات اسنادی انجام شود، بانک ها به عنوان واسط در تبادل این اسناد نقش ایفا می نمایند. در این قسمت به معرفی ذی نفعان و نقش آن ها پرداخته ایم.

ردیف

ذی نفع

شرح فعالیت ها

نقش

۱

ارسال کننده (تامین کننده، فروشنده)

درخواست صدور بارنامه، تایید رویه و هزینه حمل، دریافت بارنامه و ارسال بارنامه به گیرنده را در این فرآیند دارد.

اصلی

۲

گیرنده (خریدار، مشتری)

درخواست صدور بارنامه (در ترم های اینکوترمز مجاز)، دریافت بارنامه و درخواست تحویل کالا از حمل کننده توسط گیرنده در این فرآیند انجام می شود.

اصلی

۳

متصدی حمل (فورواردر)

در فرآیند صدور بارنامه متصدیان حمل مسئول بررسی رویه حمل، استعلام هزینه های حمل، پیشنهاد قیمت به ارسال کننده، صدور بارنامه و پیگیری تحویل کالا در مقصد را بر عهده دارند.

اصلی

۴

بانک

بانک ها در مواردی که داد و ستد تجاری تحت شرایط اعتبارات اسنادی و تضمینات بانکی انجام شود مسئول بررسی اطلاعات بارنامه و انتقال این اسناد به گیرنده هستند.

در مواردی که پرداخت هزینه حمل نیز توسط اعتبارات اسنادی انجام می شود، بانک ها بر اساس اطلاعات بارنامه اقدام به پرداخت هزینه حمل می نمایند.

اصلی

 

[۱] International Federation of Freight Forwarders Associations

 

جهت مشاهده و دریافت فایل نمونه اسناد سازمان ملل و دستورالعمل های کاربردی آن وارد لینک زیر شوید

نمونه اسناد سازمان ملل دستورالعمل های کاربردی

 

پیشنهاد ixport

برای اطلاع بیشتر در خصوص بسته بندی های کالا ها به بخش ” بسته بندی کالا صادراتی ” در سایت ixport مراجعه نمایید.

 

کاربران عزیز :

در این بخش از سایت لیست مشاوران امور گمرکی و ترخیص کالا قابل مشاهده است. برای مشاهده جزئیات کامل و تماس با هر کدام شما می توانید به صفحه اختصاصی هر مشاور مراجعه نمایید.

لیست مشاوران امور گمرکی و ترخیص کالا

جهت مشاهده آخرین اخبار و مقررات ترخیص کالا به لینک زیر مراجعه نمایید…

قوانین ترخیص گمرکی

 

مطالب بیشتر

پکیج آموزش صادرات و واردات و ترخیص کالا

9 پاسخ
  1. علی
    علی گفته:

    سلام، سند معرفی نامه ای که شرکت حمل بعد از گرفتن درخواست حمل از صاحب کالا به انبار می دهد شامل چه مواردی است و برای چه صادر می شود؟ممنون

    پاسخ
    • ixport
      ixport گفته:

      باسلام و احترام
      اگر منظور شما سند ترخیصیه است لطفا مقاله سند ترخیصیه ( Delivery order ) را مطالعه نمایید
      این سند بیشتر به این علت است که کالا قبل از تسویه مبلغ حمل توسط بازرگان یا گیرنده به وی تحویل نشود.
      در حقیقت کالا تا زمان تسویه حساب توسط شرکت حمل (به نمایندگی از وی انبار) توسط گیرنده نمی شود.
      دریافت این سند به معنی تسویه بدهی و اجازه تحویل کالاست. البته این سند در ایران در فرآیندگمرکی به عنوان یکی از اسناد اجباری نیز دریافت می شود

      پاسخ
  2. n25765
    n25765 گفته:

    سلام وقتتون بخیر. شرایط نوشتاری بارنامه ی که توسط شرکت حمل و نقل صادر می گردد چیست؟ آیا کد ملی الزامی هست؟ اگر مشتری خارجی باشد و کارخانه یا راننده از ارائه کد ملی امتناع کند چه راهکاری می فرمایید؟ بنده در زمینه حمل و نقل سوالات زیادی دارم. آیا منبع مشخصی هست که رفع اشکال شود؟ ممنون

    پاسخ
    • ixport
      ixport گفته:

      باسلام
      کد ملی در بارنامه های داخلی الزامی است و می بایست درج شود – این امر بر اساس قانون مبارزه با قاچاق الزامی شده است.
      در بارنامه های خارجی الزامی به درج کد ملی و اقتصادی نیست
      در خصوص سوالات شما در حوزه حمل و نقل مرجع مشخصی وجود ندارد

      پاسخ
  3. علی
    علی گفته:

    سلام بزرگوار،

    بنده در یک شرکت بازرگانی مواد شیمیایی و فلزات مشغول کار هستم.

    ما واردات از کشورهای مختلفی داریم و الان یه باری می‌خواهیم وارد کنیم که شرکت مبداء به دلیل نگرانی‌های تحریمی، نمیخواهد با شرکت ایرانی مستقیم کار کند. یعنی PI رو هم برای ما صادر نمیکنه و میگه یه شرکت اماراتی یا… معرفی کنید.

    مشکلی با این بخشش نیست. بنای شرکت ما تماماً رسمی بودن هست، و باید کارهای ثبت سفارش و ترخیص رو کامل انجام دهیم نیازمندیم PI و سایر مدارک مرتبط رو داشته باشیم.

    با شرکت‌های حملی که خدمات سوئیچینگ انجام می‌دهند صحبت کردیم و ازشون پرسیدیم که آیا اون شرکت واسط، به غیر از بارنامه، PI و… را برای ما صادر می‌کند؟ عموماً نمی‌دانستند.

    تصور اولیه ما این بود که اصلاً سوئیچینگ یعنی چنین کاری.

    می‌خواستم بدونم روال معمولی شرکت‌های بازرگانی چیه؟ خود همین سوئیچینگ کافیه برای هدف ما یا خیر؟ اساساً در فرآیند سوئیچینگ چه مدارکی تحویل میشه از طرف شرکت واسط؟ چه کار اضافی باید انجام بشه و حدوداً چقدر هزینه خواهد داشت.

    پیشاپیش بسیار ممنونم.

    پاسخ
    • ixport
      ixport گفته:

      باسلام و احترام
      ابتدا شما می بایست بیان نمایید که PI را برای اطمینان شرکت خودتان در خصوص صحت بار نیاز دارید یا اینکه برای سازمان استاندارد و سایر مراجع قانونی؟ در صورتی که برای خودتان است صرفا مشاهده PI به اسم شرکت اماراتی نیز برای شما کفایت می کند و اگر صحیح باشد دیگر نیازی به دریافت مجدد PI نخواهید داشت.
      اگر برای سازمان دولتی نیاز دارید می بایست از شرکت اماراتی قرارداد انجام وکالتی کار داشته باشید به این معنی که ایشان بار را برای شما دریافت و ارسال میکند و در نتیجه اسناد دریافت شده در نهایت برای شما تهیه شده است. در این موارد همان سند PI صادر شده برای وی کفایت می کند.
      در این خصوص روال مشخصی شرکتهای بازرگانی ندارد و هرکدام به نوعی نیازمندی خود را رفع م یکند. شرایط تحریم باعث شده ریسکها نامشخص و متفاوت باشد و هر شخصی بنا به تجربه و اعتماد خود فعالیتهای خود را دنبال می کند.
      اگر شما واقعا در این فرآیند دچار مشکل شدید در بدترین حالت مجدد قبل از ارسال بار از امارات به ایران می بایست تقاضای PI جدید از طرف اماراتی به نام خود داشته باشید. در این صورت در نظر بگیرید که ممکن است اسناد فاکتور فروش و … شما دچار مشکل شود که تماما می بایست تغییر کند. یعنی فروشنده خارجی شما به خریدار اماراتی سند فروش داده است و شما از ایشان مجدد کالا را خرید می کنید.
      در صورتی که یان رویه را نخواهید بروید صرفا صدور مجدد PI به نام شما می تواند مشکلات را تا حد زیادی حل نماید

      پاسخ
  4. رضا
    رضا گفته:

    با سلام
    بنده چند تا سوال داشتم از خدمتتون ممنون میشم اگر لطف کنید و جواب بدین
    ۱: کدام بارنامه هست که امکان بازگشت بار در آن وجود دارد؟ و شروط بازگرداندن بار چیست؟
    ۲:شرایط تغییر گیرنده یا همان CONSIGNEE چیست و هزینه های آن چگونه محاسبه میشوند؟
    ۳:در صورت مفقود شدن بارنامه اصلی توسط فروشنده و یا عدم ارسال آن خریدار چه کاری میتواند انجام دهد؟

    پاسخ
  5. علی اکبرزارع نژاد
    علی اکبرزارع نژاد گفته:

    باسلام ودرود
    چندتاسوال دارم وواقعاتوش موندم.ازکمکتون ممنونم
    ۱_راهکارهایی ارایه نماییدکه فروشنده نتواندبجزنمایندگی انحصاری کالارادرمحل مربوطه بفروشد.

    ۲_رویه هایی که صادرکننده دراینکوترمز۲۰۱۰ شرکت حمل راانتخاب وهزینه حمل راپرداخت می نمایدرانام ببرید.

    ۳_واریزموقت دراعتباراسنادی یعنی چه؟

    ۴_بارنامه دراعتباراسنادی درچه زمان هایی صادرمیشودولی بانک معامله کننده آن راقبول نمیکند؟
    ۵_عدم حق واگذاری چیست؟
    ۶_مفهوم value b/l چیست؟
    Hard delivery چیست
    Delivery soft چیست
    ممنونم اززحمات جنابعالی

    پاسخ
    • ixport
      ixport گفته:

      باسلام و احترام
      ۱. این امر تنها به قرارداد فی مابین و نظارت شما مرتبط است. راهکار صد در صدی ندارد.
      ۲.انتخاب شرکت حمل با پرداخت هزینه حمل روشها را متفاوت می کند. لذا توصیخ میکنیم شما می بایست مقاله اینکوترمز را مطالعه نمایید چون توضیحات این موضوع کمی تخصصی است.
      https://ixport.ir/incoterms/
      ۳. واریز موقت در بر اساس ترم های پرداخت در زمانهای مختلف بر اساس کپی اسناد و یا اسناد اولیه امکان پذیر است و پس از نهایی سازی اسناد و دریافت کالا واریز قطعی می شود. البته بازهم برای واریز موقت می توان شرایط مختلفی را متصور بود.
      ۴.باز هم بستگی به شرایط قرار داد دارد مثلا اگر شما نیاز به گواهی بازرسی تعدادی و وزنی و … قبل از حمل داشته باشید و انجام نشده باشد بانک می تواند بارنامه را قبول نکند.
      ۵. بارنامه سندی بهادار و قابل معامله است ولیکن در موارد در بارنامه ذکر می شود غیر قابل مذاکره یا معامله در این موارد دیگر جز فرستنده و گیرنده نمی تواند در خصوص بارنامه و تحویل و تحول بارنامه انتخاب شوند و بارنامه به شخص دیگری منتقل شود.
      ۶. بارنامه ارزشي. رسید صادر شده توسط شرکت حمل و نقل برای کالاهای حمل شده و شامل مشخصات حمل و نقل ، از جمله نام کالا، تعداد و وزن و ارزش و مشخصات و …. است
      ۷. دو کلید واژه بعدی چندان رایج نیست و ما اطلاعاتی در این خصوص نداریم

      پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پنج × 5 =