مقالات صادرات

مقالات واردات

فرآیند و الزامات اخذ کارت حق العمل کاری گمرک چیست؟

حق العمل کار

 

 

جهت ثبت نام در دوره آمادگی آزمون کارگزاری گمرک (حق العملکاری) سال 1401 وارد شوید.

 

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

  • مراحل اخذ حق العملکاری
  • شرایط مورد نیاز برای حق العملکاری
  • موارد مندرج در کارت حق العملکاری
  • وظایف حق العملکار
  • نحوه انجام فعالیت بازرگانی توسط حق العملکار
  • مدت اعتبار و تمدید کارت حق‌العملکاری
  • تخلفات حق‌العملکاران و مجازات آن ها
  • اختیارات و تکالیف حق العملکار
  • و …

حق العملکاری

حق العمل کاری نوعی از وکالت برای معامله است با این تفاوت که وکیل، معامله را از طرف موکل و به نام خود انجام می‌دهد. حق‌العمل‌کار در مقابل خدماتی که انجام می‌دهد، اجرت دریافت می‌کند. در بسیاری از موارد، طرف معامله حتی نام طرف واقعی را نمی‌داند و معامله را کاملا با حق‌العمل‌کار به انجام می‌رساند.

با توجه به رشد و توسعه تجارت خارجی و ایجاد زمینه رقابت بین بازرگانان و نیز لزوم توسعه سطح اشتغال، مقوله حق العملکاری در گمرک و تبیین ویژگی‌های کلی آن و تشریح اهداف، اهمیت، مزایا، موانع، شرایط و شیوه‌های حق العملکاری لازم به نظر می‌رسد.

اهمیت این موضوع به حدی است که در آیین‌نامه اجرایی قانون امور گمرکی مصوب ۱۳۵۰ مواد ۳۷۶ تا ۳۸۷ را بدان اختصاص داده اند و در چارچوب قانونی صدور کارت حق العملکاری، تمدید آن و استمرار کار حق العملکار از وظایف و اختیارات گمرک است.

 

حق العملکار گمرکی (Customs Broker) به شخص اعم از حقیقی یا حقوقی اطلاق می شود که تشریفات گمرکی متعلق به شخص دیگری را به وکالت از طرف وی درگمرک انجام دهد.

حق العملکار چه کسی است

طبق قوانینی که در گمرک وجود دارد تنها به افرادی می توانیم حق العملکار بگوییم که پروانه این کار را داشته باشند. این پروانه را به افرادی می دهندکه کارت بازرگانی دارند و حائز شرایط پذیرفته شدن در آزمون های سالیانه گمرک را دارند. هر کسی که این پروانه را داشته باشد، می تواند کارت آن را نیز بگیرد و این پروانه حداکثر تا یک سال اعتبار خواهد داشت.

انواع حق‌العمل کاران

طبق ماده ۳۷۸ از قانون تجارت، حق‌العمل کاران شاغل در گمرک را بر اساس میزان درآمد سالانه خود، به دو گروه تقسیم‌شده  و از آن‌ها تضمین بانکی و یا مبلغی را به‌صورت نقد به‌عنوان ضمانت دریافت می‌نمایند.

گروه اول شامل افرادی که درآمد غیر خالص سالانه آن‌ها از حق‌العمل‌کاری ۴۰۰ هزار ریال است مبلغ ۱۰۰هزار ریال دریافت می‌گردد.

گروه دوم افراد با درآمد غیر خالص بالای ۴۰۰هزار ریال در سال که از آن‌ها ۲۰۰هزار ریال ضمانت اخذ می‌گردد.

 تبصره

  • مبلغ ضمانت تا زمانی که فرد به‌عنوان حق‌العمل کار در گمرک مشغول به کار است در به‌عنوان حساب سپرده ثابت در بانک قرار داشته و سود آن برای حق‌العمل کار در نظر گرفته می‌شود.
  • مبلغ ضمانت در هنگام تمدید مجوز پروانه کسب، متناسب با درآمد سالانه تغییر و در صورتی‌ که نیاز افزایش داشته باشد، افزایش خواهد یافت.

 

مراحل اخذ کارت حق العملکاری

جهت دریافت این کارت می بایست از طریق وب سایت گمرک جمهوری اسلامی ایران ثبت نام نموده و پس از اعلام تاریخ آزمون از طریق سایت گمرک آزمون را انجام داده و در صورت قبول شدن در این آزمون، کارت را اخذ نمود.

مراحل ثبت نام آزمون حق العمل کاری گمرک

  • به سایت سازمان سنجش www.sanjesh.org وارد شوید
  • فرم ثبت نام آزمون حق العمل کاری را با دقت پر کنید.
  • یک عکس پس‌زمینه سفید، واضح، بدون مهر یا هر گونه لکه با فرمت JPG بارگزاری کنید. توجه نمایید که عکس برای سال جدید باشد.
  • درخواست خود را ثبت نمایید.

پس از قبولی در آزمون حق العمل کاری چه استعلاماتی از افراد توسط گمرک انجام می‌پذیرد؟

به دلیل اینکه این آزمون بدون مصاحبه از جانب سازمان‌های ذیصلاح انجام می‌شود، بعد از انجام آزمون و اخذ امتیاز پذیرش، گمرک به استعلام یکسری منابع درخصوص فرد می‌پردازد و اگر در این مرحله پذیرفته شد، به او پروانه کارگزاری داده می‌شود. استعلام‌های موردنظر گمرک را در زیر بررسی نمایید:

  • استعلام سو پیشینه (توسط قوه قضاییه)
  • استعلام عدم تخلف گمرکی (توسط مرکز مبارزه با جرایم سازمان یافته و دفتر بازرسی و مدیریت عملکرد)
  • استعلام مدارک تحصیلی (توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)
  • استعلام مربوط به مدارک پایان خدمت یا معافیت داوطلبان مذکر
  • استعلام عدم اشتغال در ارگان‌ها و سازمان‌های دولتی
  • استعلام سن اعلام شده افراد (توسط اداره ثبت احوال)

 

شرایط اخذ پروانه حق العملکاری

پروانه حق العملکاری در گمرک به اشخاصی داده می شود که دارای کارت بازرگانی بوده و حائز شرایط مذکور در زیر باشند:

  • تابعیت ایران
  • سن کمتر از بیست و پنج سال نباشد
  • نداشتن محکومیت به جرم و جنایت و عدم سابقه قاچاق در گمرک به گواهی کتبی مقامات مربوط
  • حداقل داشتن دیپلم دبیرستان ، دارندگان مدارک تحصیلی بالاتر در شرایط مساوی حق تقدم خواهند داشت
  • کارمند دولت نباشد
  • پذیرفته شدن در امتحان قانون امور گمرکی و آئین نامه آن که از طرف گمرک هر سال یک بار به عمل خواهد آمد.(ماده 377 آیین نامه اجرایی قانون امور گمرکی )

موارد مندرج در کارت حق العملکاری

  • عنوان کارت حق العملکاری
  • نام گمرک صادر کننده
  • شماره کارت بازرگانی
  • شماره پرونده
  • مدت اعتبار
  • نام دارنده کارت ( اگر به نام شرکت باشد نام شرکت و نام مدیریت آن ) و با دارا بودن عکس دارنده کارت و ممهور به مهر دفتر واردات گمرک ایران و مهر و امضاء مدیرکل دفتر مزبور می باشد و صفحه بعدی آن تمدیدهای سالیانه تا چهارسال وجود دارد

وظایف حق العملکار

  • انجام دستورات آمر
  • انجام معامله به نام خود
  • ذی­نفع نبودن در معامله مگر در مورد ماده 373 قانون تجارت
  • اطلاع به آمر
  • وکالت و امانت
  • بیمه اجناس
  • منافع معامله
  • معاملات اعتباری

دیگر وظایف کارگزار گمرکی یا حق العمل کار

  • مشاوره ملزومات قانونی در سازمان گمرک
  • گرفتن مجوزهای لازم برای ترخیص کالا از گمرک
  • مشاوره استعلام صحیح تعرفه کالا از سازمان مربوطه
  • بررسی ارزش کالا در سامانه گمرک
  • بررسی آخرین و جدیدترین بخشنامه و اخبار گمرکی درخصوص محموله‌های مدنظر
  • مشاوره و انتخاب درست‌ترین و به صرفه‌ترین روش حمل و نقل کالا از گمرک
  • دارا بودن فیش و فاکتورهای رسمی پرداختی توسط صاحبان کالا
  • ترخیص کالا در معقول‌ترین زمان و با هزینه مقرون به صرفه

 

اجزای متشکله قراردادهای حق العملکاری

یک قرارداد حق العملکاری از چهار جز طرفین معامله، موضوع حقوقی قرارداد، حق العمل معین و اطلاع جزئیات معامله به آمر تشکیل می شود که در ادامه به توضیح آن خواهیم پرداخت.

بنابر ماده ۳۵۷ قانون تجارت، در قراردادهای حق العملکاری ۳ شخص دخیل هستند که عبارتند از حق العملکار، آمر و شخص طرف معامله با حق العملکار . طبق بند ۲ قانون تجارت، در این نوع قراردادها حق العملکار به عنوان تاجر شناخته می شود. در قراردادهای حق العملکاری، شخص حق العملکار، در قبال دو طرف، آمر و طرف مورد معامله تعهد دارد. تعهد حق العملکار به آمر، مربوط به اطلاع رسانی جریان قرارداد به وی می باشد و در مقابل شخص ثالث یا همان طرف معامله نیز، تمامی تعهدات مندرج در قرارداد معامله را بر دوش دارد.

همچنین ماده فوق، حق دریافت حق العمل یا کمیسیون را به حق العملکار واگذار نموده است. این حق العمل یا کارمزد به صورت درصدی از ارزش معامله یا سود حاصله تعریف می شود و می تواند به صورت نقدی یا غیر نقدی باشد.

اطلاع آمر از جریان معامله توسط حق العمل کار، اهمیت زیادی دارد. زیرا در غیر این صورت موجبات سو استفاده حق العمل کار از معامله فراهم می شود.

انواع قراردادهای حق العملکاری شامل مقاطعه کاری، دلالی, جعاله و … می باشد.

نحوه انجام فعالیت بازرگانی توسط حق العملکار

حق العمل کار گمرک که از طرف گمرک معرفی می شود، علاوه بر این که به می تواند حق العمل کاران از طرف گمرک معرفی می شوند و می توانند هم به صورت مستقیم خدمات ترخیص کالا از گمرک را برای شرکت های بازرگانی واردات و صادرات و شرکت های تولیدی انجام دهند و به صورت کارمند گیری یا از طریق ثبت شرکت هم عمل کنند.

پرونده ترخیص کار گمرک به صورت دوره ای و هر دو سال نزد گمرک مورد بررسی قرار می گیرد و عمل کرد آن ها سنجیده می شود و در صورت تایید مجدد گمرک، این افراد می توانند به فعالیت خود در زمینه ترخیص گمرکی به عنوان کارگزار گمرک ادامه بدهند.

مدت اعتبار و تمدید کارت حق العملکاری

طبق ماده ۳۸۰ آیین‌نامه اجرایی، مدت اعتبار پروانه حق‌العمل‌کاری فقط یک سال از تاریخ صدور آن است. درصورتی که دارنده پروانه مایل به ادامه حق‌العمل‌کاری در گمرک باشد، باید قبل از انقضای مدت و با پرداخت بهای تمبر پروانه و تسلیم دفتر مخصوص حق‌العمل‌کاری موضوع ماده ۳۸۳ این آیین‌نامه درخواست تمدید آن را از گمرکی که پروانه را گرفته است بکند.

رئیس گمرک محل در صورتی که تخلفی که مستلزم محرومیت دائم یا موقت از شغل حق‌العمل‌کاری باشد از متقاضی ندیده باشد و ادامه شغل او را صلاح بداند، می‌تواند با ملاحظه دفتر حق‌العمل‌کاری سال قبل و پلمب و امضای دفتر حق‌العمل‌کاری سال بعد تا یک سال دیگر پروانه را تمدید کند، البته حق‌العمل‌کار باید سابقه ترخیص سالانه حداقل ۱۰۰ اظهارنامه در گمرک‌خانه‌های درجه یک، یا ۵۰ اظهارنامه در گمرک‌خانه‌های درجه ۲ یا ۲۵ اظهارنامه در گمرک‌خانه‌های درجه ۳ داشته باشد.

 

تخلفات حق‌العمل‌کاران و مجازات آن ها

هرگاه حق‌العمل‌کار در ضمن اشتغال به شغل حق‌العمل‌کاری در گمرک عمدا اظهارنامه خلاف واقع، تنظیم یا اقدامی بر خلاف قانون و آیین‌نامه گمرکی مرتکب شود که متضمن زیان مالی دولت باشد، تخلف او به پیشنهاد گمرک در کمیسیونی مرکب از نمایندگان وزارت اقتصاد و اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران و اداره کل گمرک جمهوری اسلامی ایران رسیدگی و در صورت ثبوت تخلف طبق رأی قطعی کمیسیون مزبور پروانه حق‌العمل‌کار متخلف به صورت موقت یا دائم باطل خواهد شد.

چنانچه حق‌العمل‌کار در ارتکاب قاچاق گمرکی دخالت داشته باشد، علاوه بر اجرای مقررات بالا، مشمول مقررات مرتکبان قاچاق نیز خواهد بود. هرگاه حق‌العمل‌کار متخلف از اشخاص حقوقی باشد، مقررات این ماده هم شامل شخص حقوقی مزبور و هم شامل کسانی می‌شود که در آن شخصیت حقوقی دارای حق امضا بوده و اظهارنامه خلاف را امضا کرده یا در آن اقدام خلاف مداخله داشته‌اند.

اگر حق‌العمل‌کار مزبور از اشخاص حقیقی باشد، در مدت ممنوعیت نمی‌تواند به عنوان شخصی که دارای امضا در یک شخصیت حقوقی حق‌العمل‌کاری است، در امور حق‌العمل‌کاری گمرکی مداخله کند.

تفاوت یک ترخیص کار با یک کارگزار گمرکی

انجام مراحل ترخیص کالا از گمرک طبق قوانین و اصول گمرک تنها کار ترخیص کار نیست بلکه حق العمل کار نیز می‌تواند این کار را انجام دهد. درست است که در نهایت کار هر دو به ترخیص کالا از گمرک می‌انجامد اما روند و حدود اختیارات هر یک دارای تفاوت‌هایی بوده که در ادامه به آنها اشاره خواهیم کرد.

حق العمل کار، کارگزار گمرکی بوده که دارای پروانه فعالیت در گمرک می باشد. به‌طورکلی یک حق العمل کار می‌تواند ترخیص کار باشد ولی یک ترخیص کار نمی‌تواند کارگزار گمرک باشد.

شما اگر خود ترخیص کار باشید و بخواهید برای خود و یا دیگری ترخیص کالا از گمرک انجام دهید، تنها 10 مرتبه این کار برای شما امکان‌پذیر می‌باشد. اما حق العمل کار بیش از این تعداد می‌تواند برای شما کار ترخیص کالا از گمرک را انجام دهد.

حق العمل کار از لحاظ تجربه، اطلاعات، مورداعتماد بودن و خیلی فاکتورهای دیگر از یک ترخیص کار می‌تواند برتر باشد. وی با گذراندن دوره‌های گمرکی و مراحل قانونی و همچنین دارا بودن پروانه فعالیت حق العمل کاری، به واسطه گذرندن آزمون و تایید استعلام‌های موردنیاز، تایید شده و برای طی کردن مراحل ترخیص کالا از گمرک مدنظر شما، کاملا قابل اعتماد می‌باشد. یک حق العمل کار از لحاظ اختیارات نیز، نسبت به یک ترخیص کار، دارای برتری می‌باشد و قرارداد با او دارای اصولی بوده که نقض آن، کارگزار گمرکی را با خود گمرک درمی‌اندازد.

 

تفاوت حق العملکاری با نمایندگی و وکالت

طبق ماده ۳۵۷ قانون تجارت، حق العمل کار کسی است که به اسم خود ولی به حساب دیگری (آمر) معاملاتی می‌کند و در مقابل، حق‌العملی می‌گیرد.

باید توجه داشت که حق‌العملکاری با نمایندگی و وکالت تفاوت زیادی دارد، زیرا در نمایندگی عادی یا وکالت، نماینده یا وکیل به نام آمر یا موکل خود عمل می‌کند، در صورتی که حق العمل کار اغلب نام آمر خود را کتمان می‌کند و حتی طرف معامله حق العمل کار نمی‌داند معامله برای کیست، بلکه فقط حق‌العمل‌کار را در مقابل خود می‌شناسد.

حق‌العمل‌کاری عملی است تجاری و بند ۳ ماده ۲ قانون تجارت هر قسم حق‌العمل‌کاری را جز معاملات تجارتی نام برده است. قانون تجارت هیچ‌گونه شرطی برای مبادرت به حق‌العمل‌کاری در نظر نگرفته است و هر کسی که اهلیت تاجر بودن را دارا باشد، می‌تواند به حق‌العمل‌کاری مبادرت کند. علاوه بر این، هیچ‌گونه پروانه یا اجازه مخصوصی برای اشتغال به حق‌العمل‌کاری لازم نیست.

تفاوت حق العمل کار و دلال

حق‌العمل‌کار همانند دلال واسطه در معاملات است، با این تفاوت که دلال جز معرفی طرفین معامله به یکدیگر وظیفه‌ای ندارد و جز با اجازه مخصوص نمی‌تواند نمایندگی یکی از طرفین را عهده‌دار شود، اما حق‌العمل‌کار خود طرف معامله بوده و علاوه بر آن که در مقابل طرف معامله مسئول انجام تعهداتی است که به نام خود تقبل کرده، در مقابل آمر نیز مسئول است که حاصل معامله را به او واگذار کند.

بنابراین، حق‌العمل‌کار ۲ تعهد مستقیم دارد:

  • یکی در مقابل طرف معامله که صرف‌نظر از این که آمر، معامله را قبول کند یا خیر، مسئول انجام تعهداتی است که تقبل کرده است
  • دیگری در مقابل آمر که باید انجام معامله را به اطلاع او برساند و حاصل معامله را در اختیار او بگذارد
باید در نظر داشت که اگر حق‌العمل‌کار حسن انجام معامله را ضمانت نکرده و کوتاهی هم نکرده باشد، مسئول اجرا نشدن معامله از جانب طرف معامله نخواهد بود

اختیارات و تکالیف حق العمل کار

  • لزوم آگاه نمودن آمر از اقدامات انجام شده : حق العمل کار باید آمر را از جریان اقدامات خود آگاه کند، خصوصا در صورت انجام ماموریت که باید فورا به او اطلاع دهد.
  • حق العمل کار تکلیفی به بیمه کردن اموال ندارد: حق العمل کار مکلف به بیمه کردن اموال موضوع معامله نیست، مگر آنکه آمر دستور داده باشد.
  • تکالیف حق العمل کار در صورت وجود عیب ظاهری در اموال موضوع معامله: اگر مال التجاره ای که برای معامله به حق العمل کار داده شده است، دارای عیب ظاهری باشد، وی ملزم است برای حفظ حق رجوع بر علیه متصدی حمل و نقل و تعیین میزان خسارت های به وجود آمده از حمل و نقل و نیز محافظت از مال التجاره اقدامات لازم را انجام دهد و آمر را از اقدامات خود آگاه کند. در غیر این صورت مسئول خسارت های ناشی از غفلت خود خواهد بود.
  • فروش مال التجاره درصورت فساد آن: اگر احتمال فساد سریع مال التجاره وجود داشته باشد، حق العمل کار می تواند با اطلاع دادستان محلی که مال التجاره در آن قرار دارد یا نماینده او، آن را به فروش برساند و اگر منافع آمر ایجاب کند، حق العمل کار ملزم است که این کار را انجام دهد.
  • مسئولیت نسبت به تفاوت قیمت: اگر حق العمل کار مال التجاره را به کمتر از حداقل قیمت تعیین شده از سوی آمر، بفروشد مسئول تفاوت قیمت است.

مگر آنکه

  • ثابت کند که از ضرر بزرگتری جلوگیری کرده است و
  • کسب اجازه از آمر برای او مقدور نبوده است.
  • مسئولیت در صورت تقصیر: اگر حق العمل کار اشتباهی کرده باشد، باید از عهده کلیه خسارات ناشی از تقصیر خود برآید. بنابراین حق العمل کار در صورتی مسئول خسارات آمر است که اشتباه او مطابق قواعد حقوق مدنی محرز باشد.
  • عدم مسئولیت نسبت به انجام تعهدات: حق العمل کار در برابر آمر مسئول انجام تعهدات ناشی از قرارداد نیست.

مگر آنکه

  • مجاز به انعقاد معامله به اعتبار نباشد یا
  • ضمانت طرف دیگر را کرده باشد یا
  • با توجه به عرف مسئول شناخته شود

مواردی که حق العمل کار می تواند بدون اجازه آمر مال التجاره را بفروشد

  • در صورتی که امکان فروش مال التجاره با شرایط تعیین شده وجود نداشته باشد.
  • در صورتی که آمر از دستور خود منصرف شود.
  • چنانچه آمر مال التجاره را بیش از مدتی متعارف نزد حق العمل کار نگه دارد، وی می تواند آن را با نظارت دادستان از طریق مزایده به فروش برساند.

طرفین معامله در حق العملکاری

  • اولین نفر، فردی است که سفارش انجام معامله را به حق العمل کار می‌دهد، که با نام تاجر یا آمر از او یاد می شود. تاجر بودن این شخص الزامی نیست، اما بر اساس بند ۲ قانون تجارت تاجر تلقی می شود.
  • فرد دوم، حق العمل کار است که به طور کامل توضیح داده شده است.
  • علاوه بر وجود آمر و حق العمل کار ، شخص دیگری در معامله وجود دارد، این شخص ممکن است شخص حقیقی یا حقوقی باشد.

به این ترتیب و بر اساس ماده‌ی ۳۵۷ قانون تجارت، سه طرف در قرارداد حق العملکاری ایفای نقش می‌کنند. مسئولیت هر یک از طرفین به شرح ذیل است.

در ابتدا قرار داد بین دو طرف یعنی، حق العمل کار و آمر امضا می شود. حال نوبت معامله با شخص ثالث است. این شخص، طرف معامله‌ای است که حق العمل کار بر اساس قرارداد خود با آمر موظف به انعقاد قرار داد با اوست. این شخص ثالث نامیده می شود، زیرا هر چند برای انجام قرارداد حق العملکاری وجود وی ضروری و اساسی است، اما در لحظه‌ی تشکیل قرارداد وجود او ضروری نمی باشد.

به بیان دیگر چون این فرد در هنگام عقد قرار داد بین آمر و حق العمل کار حضور ندارد شخص ثالث لقب می گیرد. اما در این جا این سوال مطرح می شود که شخص ثالث در معامله چه جایگاهی دارد و مسئولیت او چیست؟ آیا حق العمل کار در مقابل شخص یا اشخاص ثالث وظیفه دارد؟ در ادامه ی مبحث پاسخ این پرسش ها مورد بررسی قرار می گیرد.

مسئولیت حق العمل کار در مقابل شخص ثالث

دو تعهد مستقیم بر عهده ی حق العمل کار می باشد. مسئولیت در مقابل آمر که باید او را از مراحل مختلف معامله مطلع سازد و دیگری مسئولیت حق العمل کار در مقابل شخص ثالث است که ایفای تعهدات قراردادی را بر دوش دارد. در هنگام معامله با شخص ثالث این حق العمل کار است که به صورت مستقیم وارد معامله می‌شود، اما سود معامله به آمر تعلق می گیرد.

به جز آمر و شخص ثالث، حق العمل کار نسبت به فرد دیگر یا اشخاص ثالث دیگر مسئولیت ندارد، مگر در موارد استثنائی ( ماده١٩۶ ق.م.). به عنوان مثال، ممکن است حق العمل کار در عقدی که با طرف معامله منعقد می سازد، تعهدی نسبت به ثالث نموده باشد.

در مورد نقش شخص ثالث در قرار داد دو نظر متفاوت وجود دارد. با توجه به این که در این مورد تمامی قراردادها شبیه نبوده و مفاد آن ها نسبی می باشد، اثر عقد نمی تواند متوجه شخص یا اشخاصی شود که هیچ دخالتی در انعقاد آن نداشته اند. لذا بر اساس برخی از نظریه ها شخص ثالث نقش و دخالتی در قرار داد ندارد. اما نظر مخالف می گوید قبول شخص ثالث برای استقرار آن امری ضروری است. یعنی تعهدی که به سود شخص ثالث است قبل از قبول او ثابت تلقی نخواهد شد. طبق این نظریه، قرارداد تنها وابسته به حق العمل کار و آمر نیست و شخص ثالث نیز در آن دخالت دارد .

تعهدات آمر و حق العمل کار

در تعهد به سود شخص ثالث، دو طرف یعنی حق العمل کار و آمر نقش اصلی را بازی می کنند و شخص ثالث شخصی است که منتفع از قراداد است. نظر به این که در تعهد به سود شخص ثالث طرفین که ضامن این سود هستند می توانند اقاله کرده و آثار عقد را به جای نخستین بازگردانند. در این میان اگر سودی که به شخص ثالث داده شده، نزد وی باشد مسترد می شود و در صورت تلف شدن، تعهدی نسبت به جبران آن ندارد.

حق العمل کار در مقابل آمر نیز مسئول است . حق‌العل کار دو تعهد مستقیم دارد یکی نسبت به طرف مقابل معامله و دیگر مقابل آمر که باید انجام معامله را به اطلاع او برساند و حاصل معامله را در اختیار او بگذارد. حق‌العمل‌کار فوایدی نیز دارد از جمله اینکه تاجر خارجی که به وضع محل در کشورهای دیگر آشنایی ندارد می‌تواند به این ترتیب معاملات خود را به وسیله تاجری که در محل مستقر است و بصیرت کافی دارد انجام دهد.

دستورهای آمر به دو دسته تقسیم می شوند:

  • دستورات اجباری و آمرانه
  •  دستورهای اختیاری

حق‌العمل‌کار باید آمر را از جریان اقدامات خود آگاه کند زیرا قیمت اجناس همیشه ثابت نیست و ممکن است ترقی یا تنزیل نماید و در مواردی که قیمت جنس افزاریش یابد اگر حق‌العمل‌کار فوری معامله را اطلاع نداده باشد وسوسه خواهد شد که معامله را برای خود نگاه دارد در صورتیکه اگر انجام معامله را فوری اطلاع دهد دیگر نمی‌تواند معامله را برای خود نگاه دارد.

همچنین نمی‌تواند به صورت شخصی طرف معامله قرار گیرد. حق‌العمل‌کار موظف به بیمه نمودن اجناس معامله نیست مگر اینکه آمر دستور داده باشد. در مواردی که کالا فاسد شدنی باشد، حق‌العمل‌کار نباید منتظر دستور صریح آمر بشود زیرا در این صورت کالا از بین می‌رود و خسارت غیرقابل جبرانی به آمر وارد می‌شود.

نکات مهم و کلیدی درباره حق العمل کار

  • شناسایی حق العمل کار

اشخاص به بهانه متفاوتی به استفاده از حق العملکاری روی می آورند. مثلاَ شخصی تخصص در رشته مورد نظر ندارد یا این که اعتبار خود را در بازار از دست داده و نمی‌خواهد طرف معامله قرار بگیرد.
به موجب ماده 357 قانون تجارت، حق العمل کار به نام خود و به حساب دیگری معامله می کند اما دلال به نام و حساب دیگری دلالی می کند. حق العملکاری نیز مانند دلالی عقد جایز، اذنی و معوض می باشد. زیرا در مقابل عمل خود، حق العمل دریافت می کند. دلالی، حق العملکاری و تصدی گری حمل و نقل اصولاَ تابع مقررات وکالت می باشند مگر مواردی که قانون تجارت استثنا کرده باشد.
قرارداد حق العملکاری میان آمر و حق العمل کار منعقد می شود. پس از انعقاد این قرارداد، حق العمل کار وارد انجام معامله با شخصی می شود که آن را طرف معامله می نامیم.
حق العمل کار در مقابل طرف معامله اصیل محسوب می شود، برخلاف دلال که تنها نقش واسطه دارد. چون حق العمل کار اصیل محسوب می شود، مسئول اجرای تعهدات در مقابل طرف معامله می باشد و هم چنین تسلیم موضوع معامله و تادیه وجه باید توسط او یا در وجه او انجام شود.
حق العمل کار در مقابل آمر مسئول انجام شدن یا نشدن تعهدات طرف معامله نیست، زیرا معامله به حساب آمر منعقد می شود و نفع و ضرر معامله برای آمر است مگر در 3 مورد ماده 367 قانون تجارت.
مثلا اگر در عقد بیعی طرف معامله که خریدار است پول را تادیه نکند، آمر نمی تواند آن را از حق العمل کار مطالبه کند. نتیجه معامله چه سود باشد و چه ضرر، متعلق به آمر است و حق العمل کار اگر تقصیری داشته باشد، باید جبران خسارت کند.

  • رابطه آمر و طرف معامله

میان آمر و طرف معامله هیچ رابطه قراردادی وجود ندارد. قاعده کلی این است که طرف معامله و آمر حق رجوع به یکدیگر را ندارند.

  • تکالیف حق العمل کار

  • تکلیف به اطلاع رسانی
  • حفظ ادله ورود خسارت ظاهری
  • فروش اموال سریع الفساد
  • فروش اموال به جای مانده
  • رده وجه به آمر
  • مسئولیت حق العمل کار

  • معامله نسیه یا پیش قسطی
  • فروش به کم تر از حداقل قیمت تعیینی
  • کار نادرست حق العمل کار
    قاعده کلی مسئولیت حق العمل کار در ماده 364 قانون تجارت، پیش بینی شده است. طبق این ماده حق العمل کار باید از عهده تمامی خساراتی که از اشتباه او ناشی شده بر آید حتی اگر خسارت در نتیجه عدم رعایت دستور آمر باشد. با توجه به مفهوم مخالف ماده 3644 ق.ت، در صورت عدم تقصیر حق العمل کار ، وی نباید خسارات ناشی از عدم رعایت دستور آمر را جبران کند زیرا در برخی موارد عدم رعایت دستور آمر برای جلوگیری از ورود خسارات بیشتر می باشد و تقصیر محسوب نمی شود مانند آن که طبق ماده 363 ق.ت، برای جلوگیری از ضرر بیشتر مال را به کم تر از قیمت اعلامی آمر بفروشد.
    الف: معامله نسیه یا پیش قسطی
    به موجب ماده 366 ق.ت، ” اگر حق العمل کار بدون رضایت آمر مالی را به نسیه بفروشد یا پیش قسطی دهد ضررهای ناشی از آن متوجه خود او خواهد بود مع ذلک اگر فروش به نسیه داخل در عرف تجاری محل باشد حق العمل کار ماذون به آن محسوب می شود مگر در صورت دستور مخالف آمر .”
    نسیه معامله ای است که تحویل مبیع حال و تادیه ثمن موجل می باشد. حق العمل کار اصولاَ نمی تواند معامله به نسیه یا پیش قسطی انجام دهد، یعنی نمی تواند مبیع را بفروشد و ثمن را به صورت موجل تحویل بگیرد. اما در دو صورت مستقل این اجازه را دارد ( یعنی هر کدام از این شروط باشد کفایت می کند ) : 1. اجازه آمر 2. عرف تجارتی محل
    ضمانت اجرای انجام معامله به نسیه یا پیش قسطی بدون اجازه آمر یا اجازه عرف، مسئولیت حق العمل کار در جبران ضررهای ناشی از معامله است.
    ب: فروش به کم تر از حداقل قیمت تعیینی
    به موجب ماده 363 ق.ت، ” اگر حق العمل کار مال التجاره ای را به کمتر از حداقل قیمتی که آمر معین کرده به فروش رساند مسئول تفاوت خواهد بود مگر اینکه ثابت نماید از ضرر بیشتری احتراز کرده و تحصیل اجازه آمر در موقع، مقدور نبوده است .”
    اگر آمر حداقل قیمت معامله را مشخص بنماید، مثلاَ بگوید هزار تومان، حق العمل کار نمی تواند مال را به کمتر از قیمت تعیین شده بفروشد. اگر حق العمل کار مال را به قیمت هشتصد تومان بفروشد معامله صحیح است نه غیرنافذ و تنها مسئولیت برای حق العمل کار ، پرداخت تفاوت قیمت یعنی مبلغ دویست تومان است.
    ج: کار نادرست حق العمل کار
    به موجب ماده 370 ق.ت، ” اگر حق العمل کار نادرستی کرده و مخصوصا در موردی که به حساب آمر قیمتی علاوه بر قیمت خرید و یا کمتر از قیمت فروش محسوب دارد مستحق حق العمل نخواهد بود به علاوه در دو صورت اخیر آمر می تواند خود حق العمل کار را خریدار یا فروشنده محسوب کند.

تبصره

دستور فوق مانع از اجرای مجازاتی که برای خیانت در امانت مقرر است، نیست .”
این موردی است که حق العمل کار سوء نیت داشته باشد، به عنوان مثال مال را به قیمت هزار تومان خریده ولی به آمر هزار و دویست اعلام کند یا این که مال را به قیمت هزار تومان بفروشد اما به آمر هشتصد تومان اعلام کند. در این صورت حکم معامله صحیح است و شخص به مجازات مقرر در خیانت در امانت محکوم می شود.

ضمانت اجرای کار نادرست حق العمل کار 3 مورد ذیل می باشد :

  • مجازات خیانت در امانت
  • مستحق حق العمل نخواهد بود
  • آمر می تواند حق العمل کار را خریدار یا فروشنده قرار دهد
  • طرف معامله قرار گرفتن حق العمل کار

طرف معامله قرار گرفتن حق العمل کار یعنی آن که اگر مالی را که مامور به فروش بوده خودش بخرد و مالی را که مامور به خرید بوده، خودش به آمر بفروشد و در مقابل آمر مسئول اجرای تعهدات قرار گیرد.

مواردی که حق العمل کار به عنوان طرف معامله می باشد سه حالت است :

الف: معامله با خود ( یعنی با اختیار و اراده خود طرف معامله قرار گیرد ).
ب: آمر می تواند او را طرف معامله قرار دهد.
ج: حق العمل کار طرف معامله محسوب خواهد شد.

الف: معامله با خود

در معامله با خود حق العمل کار اختیاراً و با اراده خود می تواند طرف معامله قرار گیرد، یعنی مالی را که آمر دستور به فروش آن داده است خود خریداری کند و مالی را که آمر دستور خرید آن داده از مال خود به آمر بفروشد. طبق ماده 373 ق.ت، برای انجام معامله با خود، باید 3 شرط ذیل وجود داشته باشد :
1. موضوع معامله مال اتجاره، اوراق بهادار یا اسناد تجاری باشد
2. دارای مظنه بورسی یا بازاری باشد یعنی قیمت قابت داشته باشد مانند سکه بهار آزادی
3. آمر دستور خلاف نداده باشد
به موجب ماده 374 ق.ت، حق العمل کار پس از معامله با خود نیز حق دریافت مخارج و حق العمل را خواهد داشت.

 

نکته

در صورتی که موضوع معامله مظنه بورسی یا بازاری نداشته باشد حق العمل کار نمی تواند معامله با خود انجام دهد مگر با رضایت آمر.
با توجه به ماده 373 ق.ت، اگر موضوع معامله مال اتجاره یا اوراق  بهادار یا اسناد تجاری دارای مظنه بورسی یا بازاری باشد، اصل بر این است  که حق العمل کار اجازه معامله با خود را دارد مگر آن که آمر دستور خلاف داده باشد

 

ب: آمر می تواند او را طرف معامله قرار دهد

به موجب ماده 370 ق.ت، هر گاه حق العمل کار ، کار نادرستی کرده باشد آمر می تواند او را طرف معامله قرار دهد، یعنی آمر این اختیار را دارد که حق العمل کار را طرف معامله قرار دهد و طرف معامله قرار دادن حق العمل کار، بدین معناست که حق العمل کار مسئول اجرای تعهدات در مقاب لآمر می شود.

ج: حق العمل کار رطرف معامله محسوب خواهد شد

در ماده 359 ق.ت، یکی از وظایف حق العمل کار وظیفه اطلاع رسانی بوده است به خصوص به محض انجام معامله باید این نکته را به اطلاع آمر برساند. حال اگر حق العمل کار معامله را منعقد کند اما طرف معامله را مشخص نکند، خود حق العمل کار طرف معامله محسوب می شود و خودش مسئول اجرای تعهدات در مقابل آمر می باشد. با توجه به ماده 375 ق.ت، در صورتی حق العمل کار طرف معامله محسوب خواهد شد که معامله دارای سه شرط ماده 373 ق. ت باشد.

ماده 387

گمرک هر محل باید برای هر یک از حق العمل کارانی که با تحصیل پروانه مشغول حق العملکاری در گمرک آن محل باشند پرونده مستقلی مرکب از سه پوشه نگه دارد.
اوراقی که در این پرونده ها همیشه باید موجود باشد به شرح زیر است:
  • پوشه اول : درخواست متقاضی برای تحصیل پروانه.
    رونوشت یا فتوکپی گواهی شده پروانه حق العملکاری
    فتوکپی گواهی شده کارت بازرگانی موضوع ماده 377 این آئین نامه ورقه رسید دفتر حق العملکاری موضوع ماده 383 این آئین نامه.
  • پوشه دوم : یک نسخه از هر صورتمجلس تخلف یا صورتمجلس قاچاق که بر علیه او در گمرک تنظیم می شود.
  • پوشه سوم : هر نوع مکاتبات و مراسلات دیگری که در مورد شخص حق العملکار مبادله می شود.

مقررات مربوط به حق العملکاری

ماده 379

برای تحصیل پروانه حق العملکاری در گمرک داوطلبان این شغل باید کتبأ از گمرکی که می خواهند در آنجا حق العملکاری کنند درخواست صدور پروانه نمایند متقاضی باید به درخواست خود مدارک حائز بودن شرایط مذکور در ماده 377 این آئین نامه که از طرف مقامات صلاحیت دار باید صادر شده باشد با سه قطعه عکس ضمیمه نماید.

رئیس گمرک مزبور درخواست و ضمائم آن را رسیدگی و تحقیقاتی نیز درباره سوابق متقاضی به عمل آورده در صورتی که اشکالی در قبول تقاضا به نظرش نرسد پروانه صادر و امضاء و آن را به ضمیمه درخواست و ضمائم ضمن گزارش برای تصویب و امضا به اداره کل گمرک ارسال می دارد. موقع تسلیم پروانه به ذی نفع باید به نسبت درجه بندی به ترتیب 100 و 200 ریال از او اخذ و معادل آن تمبر به پروانه الصاق و ابطال شود.

تبصره 1

درخواست حق العملکاری روی اوراق چاپی طبق نمونه مخصوص تنظیم و امضا متقاضی باید در ذیل تقاضانامه از طرف دفاتر اسناد رسمی گواهی شده باشد.

تبصره 2

اشخاصی که در گمرک های مختلف می خواهند به حق العملکاری بپردازند در تقاضای خود باید این نکته را تصریح نمایند و درخواست خود برای صدور پروانه مستقیما به اداره کل گمرک تسلیم دارند. اداره کل گمرک مجاز است به تناسب حجم کار و خصوصیات هر یک از گمرک خانه ها تعداد حق العمل کاران را تعیین و محدود نماید و برای تأمین این منظور ادارات گمرک شهرستان ها موظفند تا قبل از پایان دی ماه هر سال عده حق العمل کاران موظفند تا قبل از پایان دی ماه هر سال عده حق العمل کاران را که در سال بعد مورد احتیاج خواهد بود به مرکز گزارش دهند تا اداره کل گمرک برای صدور پروانه جدید با رعایت مفاد ماده 377 این آئین نامه و حق تقدم از نظر معدل امتحانات مربوط اقدام نماید.

تبصره‌

  • چنانچه فردی قبل از تصویب قانون حق‌العمل‌کاری، پروانه کسب کرده‌اند نیازی به دارا بودن شروط ۷ و ۸ ندارند.
  • بازنشستگان گمرک اگر دو سوم خدمت خود را در سازمان گمرک جمهوری اسلامی ایران، گذرانده باشند می‌توانند از سهمیه یک‌ چهارمی پذیرش حق‌العمل‌کاری استفاده نمایند.
  • برای اشخاص حقوقی اخذ پروانه کسب، منوط به داشتن تمام شرایط بالا در مدیرعامل و یا رئیس هیئت‌مدیره است.
  • پروانه کسب کارگزار گمرک، پس از پرداخت مالیات و استعلام از سازمان امور مالیاتی و نیز داشتن دو شرط اول، هر دو سال یک‌بار با توجه به دستورات گمرک، تمدید خواهد شد.
  • درصورتی‌که دوره‌های آموزشی جدید جهت روش‌های ترخیص کالا طبق دستور سازمان گمرک برگزار شود، صدور و تمدید پروانه کسب، منوط به شرکت در آن‌ها خواهد بود.

 

فایل word نمونه ای از قرارداد حق العملکاری

 

کاربران عزیز :

در این بخش از سایت لیست مشاوران امور گمرکی و ترخیص کالا قابل مشاهده است. برای مشاهده جزئیات کامل و تماس با هر کدام شما می توانید به صفحه اختصاصی هر مشاور مراجعه نمایید.

لیست مشاوران امور گمرکی و ترخیص کالا

 

جهت مشاهده آخرین اخبار و مقررات ترخیص کالا به لینک زیر مراجعه نمایید.

قوانین ترخیص گمرکی

مطالب بیشتر

نویسنده:محسن پورقاسمی
محسن پورقاسمی مشاور بازاریابی و استراتژی بین المللی و دبیر اتحادیه صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی در خصوص رفع تعهد و مشاوره استراتژی و بازاریابی آماده راهنمایی و مشاوره تجار به صورت رایگان می باشد.
0 0 رای ها
امتیازدهی به مقاله
اشتراک در
اطلاع از
guest

9 نظرات
تازه‌ترین
قدیمی‌ترین بیشترین رأی
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
شرایط تصدیق گواهی بهداشت مورد پذیرش برای کالاهای وارداتی ‌🔵 سازمان غذا و دارو دستورالعمل جدید لگالایز.کالاهای وارداتی را اعلام...
تاریخ انتشار : 10 ساعت قبل
فهرست تجمیعی 548 شرکت فعال اقتصادی برگزیده گمرکی (AEO) ابلاغ فهرست تجمیعی 548 عنوان شرکت های.فعال اقتصادی برگزیده گمرکی (AEO)...
تاریخ انتشار : 1 روز قبل
ابلاغ سهمیه مسافری سال 1403 به مناطق آزاد تجاری-صنعتی ابلاغ سهمیه مسافری سال 1403 مناطق آزاد تجاری صنعتی بصورت علی...
تاریخ انتشار : 2 روز قبل
فیلم آموزشی نحوه تخصیص ارز برای واردات در سال 1403
تاریخ انتشار : 3 روز قبل
لزوم صدور گواهی مبدا برای محصولات سبزی و صیفی با عنایت به جلسه شورای.معاونین مورخ ۱۴۰۳/۰۱/۱۹ و مصوبات جلسه روز...
تاریخ انتشار : 3 روز قبل
جزئیاتی از شیوه جدید رفع تعهد ارزی/ صادرات تا سقف یک میلیون دلار از رفع تعهد ارزی معاف می شود...
تاریخ انتشار : 4 روز قبل

تماس با ما

عراق

افغانستان

امارات متحد عربی

عمان

قطر

روسیه

اتحادیه اورسیا

ترکیه

سوریه

چین

ژاپن

هند

پاکستان

ایتالیا

فرانسه

آلمان

قوانین و مقررات

لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید  سادگی نامفهوم از صنعت چاپ، و با استفاده از طراحان گرافیک است، چاپگرها و متون بلکه روزنامه و مجله در ستون و سطرآنچنان که لازم است، و برای شرایط فعلی تکنولوژی مورد نیاز، و کاربردهای متنوع با هدف بهبود ابزارهای کاربردی می باشد، کتابهای زیادی در شصت و سه درصد گذشته حال و آینده، شناخت فراوان جامعه و متخصصان را می طلبد، تا با نرم افزارها شناخت بیشتری را برای طراحان رایانه ای علی الخصوص طراحان خلاقی، و فرهنگ پیشرو در زبان فارسی ایجاد کرد، در این صورت می توان امید داشت که تمام و دشواری موجود در ارائه راهکارها، و شرایط سخت تایپ به پایان رسد و زمان مورد نیاز شامل حروفچینی دستاوردهای اصلی، و جوابگوی سوالات پیوسته اهل دنیای موجود طراحی اساسا مورد استفاده قرار گیرد.

تماس با ما