راهنمای تدوین رویه های استاندارد گمرکی برای پسماندها

این دستورالعمل نقشه راه جامع و منسجمی را برای گمرکات متعاهد فراهم میآورد تا بتوانند رویه های عملیاتی مؤثری را برای کنترل محموله های پسماند تدوین و اجرا کنند. هدف اصلی ارتقای استمرار (SOPs) استاندارد ۱ پایبندی به مقررات بین المللی و ملی، کاهش خطرات مرتبط با قاچاق پسماند و ترویج شیوه های تجاری پایدار در حوزه گمرک است.
این راهنما رویکردی دقیق و مرحله به مرحله ارائه میدهد و شامل قالبها و نمونه های عملی متعددی هستند که به های خود را بر اساس نیازهای عملیاتی خاصشان تنظیم نمایند. این مجموعه به SOP گمرکات کمک میکنند تا عناصر کلیدی همچون چارچوبهای قانونی، تعیین دقیق وظایف و مسئولیتهای کارکنان گمرک، و روشهای مشخص برای مدیریت انواع مختلف محموله های پسماند میپردازد. تمرکز قابل توجهی نیز بر توسعه شیوه های مدیریت مرزی اثربخش وجود دارد تا اطمینان حاصل شود که رویه های گمرکی، علاوه بر تسهیل تجارت قانونی، به طور مؤثری پیچیدگیهای مرتبط با قاچاق پسماند را نیز مدیریت میکنند. ها را ساده تر و مؤثرتر کنند تا این رویه ها SOP قالبها و مثالهای ارائه شده به گونهای طراحی شده اند که روند تدوین به آسانی در ساختار عملیاتی فعلی گمرکات ادغام شوند. همچنین در این دستورالعمل بر اهمیت مشورت با ذینفعان ها با SOP مرتبط، از جمله سازمان محیط زیست و دیگر نهادهای ذیربط، تأکید شده تا اطمینان حاصل شود که
الزامات قانونی مطابقت دارند و منعکس کننده بهترین رویه ها در مدیریت محموله های پسماند هستند.

روش های تدوین دستورالعمل

علاوه بر این، دستورالعمل مذکور به گونه ای طراحی شده که با تغییرات مداوم در قوانین مربوط به پسماند، شیوه های اجرایی و بازخورد کاربران سازگار و قابل تطبیق باشد. بنابراین دستورالعمل همواره به روز، مؤثر و کارآمد بوده و ابزارها و روشهای لازم برای مدیریت محموله های پسماند را در اختیار گمرکات قرار می دهد. با اجرای این دستورالعمل، گمرکات میتوانند توانمندیهای عملیاتی خود را ارتقاء دهند، رعایت استانداردهای قانونی را بهبود بخشند و همکاری با ذینفعان کلیدی را تقویت نمایند.
این دستورالعمل علاوه بر پاسخگویی به نیازهای فوری اجرایی و نظارتی، موجب بهبودی بلندمدت در عملکرد گمرک میگردد و کنترلهای مؤثر بر محموله های پسماند، افزایش شفافیت و کارایی در رویه های گمرکی، و مشارکت در تحقق اهداف وسیعتر محیط زیستی و قانونی را تسهیل مینمایند. به عنوان یک سند پویا و قابل بازنگری، این دستورالعمل بر اساس بازخوردها و تحولات جدید تکامل خواهد یافت و از این طریق، اثربخشی و ارتباط خود را حفظ خواهد کرد. این ماهیت پویا، تعهد به بهبود مستمر و انطباق پذیری در مدیریت محموله های پسماند را بهخوبی
(SOPs) نشان میدهد. هدف این دستورالعمل ارائه راهنمایی به گمرکات برای تدوین رویه های عملیاتی استاندارد های SOP جامع ملی در زمینه کنترل حمل ونقل پسماندها است. این دستورالعمل با هدف کمک به تدوین و اجرای ملی تهیه شده تا فعالیتهای نظارتی و اجرایی مرتبط با کنترل محموله های پسماند را پشتیبانی و استانداردسازی کنند.
این دستورالعمل همچنین یک روش شناسی و مجموعهای جامع از قالبهای نمونه را ارائه میدهد که میتوان آن را متناسب با نیازهای سطح ملی هر گمرک تنظیم و استفاده کرد.
منطق تدوین این دستورالعمل، تداوم وقوع جابه جایی های غیرقانونی فرامرزی پسماندهاست که میتواند تأثیرات شدیدی بر سلامت انسان گذاشته و محیط زیست را تهدید کند. رویه های مدیریت مرزی برای محمولههای پسماند باید شفاف و جامع باشند تا امکان اجرای اقدامات ایمن سازی و اقدامات اجرایی مناسب فراهم شود. همچنین، رویه های مؤثر مدیریت مرزی تسهیل تجارت قانونی پسماندها را ممکن میسازند؛ امری که میتواند به اجرای اقتصاد چرخشی کمک کند.
مدیریت صحیح مواد شیمیایی و پسماندها، یک هدف خاص در چارچوب اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد که بر “تضمین الگوهای مصرف و تولید پایدار” تمرکز دارد. (SDG است؛ به ویژه هدف دوازدهم ( ۱۲ (SDGs)3 مدیریت صحیح مواد شیمیایی و پسماندها از طریق رویکردی نظام مند در کل چرخه عمر مواد شیمیایی و از طریق همکاری میان عوامل و بخشهای مختلف در زنجیره تأمین، از تولیدکننده تا مصرف کننده نهایی، به دستیابی به و تضمین زندگی سالم و سیاره زمین سالم کمک میکند. این هدف همچنین از اجرای دیگر اهداف SDG 12 توسعه پایدار سازمان ملل نیز پشتیبانی میکند که در موارد زیر ذکر شده است:

اهداف تدوین دستورالعمل

• SDG 3 تضمین زندگی سالم و ارتقاء رفاه برای همه در همه سنین،
• SDG 6 تضمین دسترسی به آب و بهداشت پایدار برای همه،
• SDG 7 تضمین دسترسی به انرژی مقرونبهصرفه، مطمئن، پایدار و مدرن،
• SDG 11 تبدیل شهرها و سکونتگاههای انسانی به مکانهایی فراگیر، ایمن، مقاوم و پایدار،
• SDG 14 حفاظت و استفاده پایدار از اقیانوسها، دریاها و منابع دریایی برای توسعه پایدار.

کنوانسیون بازل  در مورد کنترل جابه جایی فرامرزی پسماندهای خطرناک و دفع آنها مهمترین توافقنامه الزام آور قانونی برای ۱۹۱ طرف قرارداد این کنوانسیون است.

این نسخه نخست از دستورالعمل با هدف تأکید بر اهمیت و ضرورت مشارکت گمرکات در مدیریت صحیح پسماندها در مرزها و پیشگیری از قاچاق آنها تدوین شده است. این موضوع همچنین یکی از حوزههای کلیدی اهداف راهبردی نیز به شمار میرود. WCO تدوین این دستورالعمل مبتنی بر بررسی توافقنامه ها و منابع مرتبط بین المللی و منطقه ای در زمینه مدیریت محموله های
در منطقه آسیا- WCO پسماند است. همچنین، از تجربیات عملی حاصل از درسآموختههای پروژه پسماند پلاستیک که توسط آژانس توسعه بین المللی (TFCM) اقیانوسیه، و فعالیتهای مرتبط برنامه تسهیل تجارت و نوسازی گمرک سازمان جهانی گمرک که بر انطباق با DEMETER حمایت میشود، و نیز از سری عملیات (Sida) سوئد کنوانسیون بازل و پروتکل مونترال متمرکز بوده، بهره گرفته شده است. این سند توسط دبیرخانه کنوانسیون بازل، مورد بازبینی قرار گرفته است. WCO و تعدادی از اعضای (IMPEL) شبکه اروپایی اجرای قوانین زیست محیطی این راهنما در سه فصل ساختاربندی شده

زیرمجموعه های و سرفصل ها

۱( هدف از تدوین رویه های استاندارد  Sops
2( چارچوب قانونی و مقرراتی؛
3( مسئولیتها در درون گمرک؛
4( رویههای کنترلی در صادرات، واردات، ترانزیت، ترانشیپمنت، و فعالیتهای مناطق آزاد؛
5( شناسایی پسماندهای تحت کنترل؛
6( تحلیل ریسک و تسهیل تجارت قانونی؛
7( اقدامات کنترلی شامل نمونهبرداری، تجهیزات کنترلی و جنبههای ایمنی؛
8( مقابله با قاچاق و عملیات اجرایی؛
۹( گزارشدهی درباره اقدامات کنترلی و موارد قاچاق ؛
10 ( همکاری با نهادهای زیست محیطی و دیگر نهادهای مجری قانون، از جمله در پیگرد قضایی قاچاق.

ارائه میدهد که امکان درج جزئیات مشخص مرتبط با هر گمرک را در (Templates) این راهنما قالب هایی هنگام مدیریت محموله های پسماند فراهم میسازند، آن هم در چارچوبی جامع و در راستای رعایت الزامات و مقررات بین المللی، منطقهای، ملی، و همچنین رویه ها و دستورالعملهای داخلی. این قالبها، مراحل لازم برای اجرای کنترلهای محموله های پسماند را طبق نمودار شماره ۱ مشخص میکنند.
تحت (PIC) همچنین، شامل رویههایی هستند که برای محموله های پسماند مشمول فرآیند اطلاعرسانی قبلی۵ کنوانسیون بازل الزامی است و باید پیش از آغاز جابه جایی فرامرزی پسماند تکمیل شوند. علاوه بر این، بر اهمیت همکاری و تبادل اطلاعات میان مراجع صلاحیتدار و گمرک تأکید شده است .