ضوابط بهداشتی سورتینگ مرکبات میوه و سبزی خام تازه
۱ – هدف
به استناد قسمتهای هـ( و ( و ) بند ۱ ماده ۱ آیین نامه اجرایی ماده ۸ و ۹ قانون مواد خوردنی آشامیدنی آرایشی و بهداشتی مصوب ۱۳۴۶ و با در نظر گرفتن اهداف زیر این ضابطه تدوین شده است:
– تعیین حداقل الزامات فنی بهداشتی و زیر ساختی برای تاسیس و بهره برداری و نظارت بر کارگاه های سورتینگ درجه بندی مرکبات موه و سبزی خام تازه بسته بندی شده که نسبت به انجام عملیات دریافت بازرسی پاک سازی درجه بندی بسته بندی و نگهداری محصولات تحت شرایط بهداشتی اقدام می کنند.
پیشگیری از آلودگی های فیزیکی شیمیایی و میکروبی محصولات در مراحل مختلف حفظ کیفیت سلامت تازگی و ویژگی های طبیعی محصول کاهش ضایعات از طریق جداسازی صحیح در چه بندی و مدیریت مناسب محصول نامنطبق و جلوگیری از آلودگی متقاطع بین محصولات سالم محصولات آسیب دیده مواد زائد و سطوح یا تجهیزات آلوده).
۲-دامنه عملکرد
این ضابطه مشمول مرکبات میوه و سبزی خام تازه شسته نشده جهت واحدهای سورتینگ درجه بندی می باشد.
تبصره فعالیتهایی نظیر شست و شو ضد عفونی خرد کردن آسیاب کردن خشک کردن حرارت دهی و سایر عملیات فرآوری، علاوه الزامات عمومی این دستورالعمل تابع ضوابط اختصاصی مربوط خواهند بود.
۳- مسئولیت
مسئولیت اجرایی این ضابطه بر عهده اداره کل امور فرآورده های غذایی و آشامیدنی و معاونت های غذا و دارو دانشگاه دانشکده های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی و مدیریت غذا و دارو مناطق آزاد تجاری، صنعتی
۴- تعاریف
-۱-۴- سورتینگ درجه بندی
به جداسازی و طبقه بندی مواد غذایی بر اساس ویژگی هایی مانند اندازه وزن رنگ کیفیت ظاهری و سلامت محصول اطلاق می شود.
۲-۴- بسته بندی
به قرار دادن مرکبات میوه و سبزی های خام تازه شسته نشده در ظروف یا پوششهای مناسب مطابق با استانداردهای ملی مربوطه به منظور حفاظت نگهداری حمل و نقل و عرضه بهداشتی می شود.
۳-۴- آلودگی ثانویه و متقاطع
به انتقال عوامل آلوده کننده از مواد اولیه کارکنان تجهیزات و محیط به مرکبات میوه و سبزی های خام تازه درجه بندی و بسته بندی شده اطلاق می شود.
۵-شرح اجرا
۱-۵ شرایط بهداشتی عمومی
پیاده سازی برنامه های پیشنیازی (PRPS) به منظور حصول اطمینان از رعایت الزامات کلی بهداشتی در کارگاه باید مطابق آخرین تجدید نظر ضوابط فنی و بهداشتی کارگاه های تولید و بسته بندی فرآورده های غذایی مشمول شناسه نظارت کارگاهی اجرا شود. قابل دسترسی از طریق سایت سازمان غذا و دارو وزارت بهداشت ( www.fa.gov.ir )
۵-۲- شرایط بهداشتی اختصاصی
۱-۲-۵ – محل دریافت و کنترل مواد اولیه
– مرکبات میوه و سبزی های خام تازه می بایست بلافاصله در انبار سرد متناسب با ظرفیت کارگاه و با رعایت فاصله مناسب از سالن سورتینگ درجه بندی و بسته بندی نگهداری شوند.
بهتر است اقلام مختلف سبزی های غده ای در انبارهای جداگانه چیده و نگهداری شوند. ولی در صورتی که ناچاراً برای چند قلم سبزی از یک انبار استفاده می شود هر یک از آنها باید در بخش های جداگانه و با رعایت حداقل ضوابط فنی و بهداشتی انبارهای نگهداری فراورده های غذایی و آشامیدنی چیده و نگهداری شوند.
– ویژگی های انبار باید با استاندارد آئین کار سردخانه های مواد خوراکی به شماره ۱۸۹۹ مطابقت داشته باشد. رطوبت نسبی و دمای انبار باید مطابق با استاندارد آیین کار به شماره ۱۸۹۹ باشد.
– ظرفیت انبارها باید متناسب با نوع مرکبات میوه و سبزی های خام تازه باشد.
به منظور حفظ تازگی مرکبات میوه و سبزی های خام تازه باید هر چه سریعتر از انبار سرد محصول خارج و به بازار مصرف ارسال شوند رعایت اصل FIFO در انبارداری
توجه – ماده اولیه باید بر اساس نظام شناسایی و ردیابی موضوع بند خ ماده ۷۱ قانون برنامه هفتم توسعه پیشرفت از مزارع دارای شناسنامه دریافت شود و سوابق ارزیابی تامین کنندگان موجود باشد.
۲-۲-۵- محل جمع آوری و نگهداری موقت ضایعات
– ضایعات حاصل از عملیات درجه بندی و بسته بندی باید به صورت بهداشتی جمع آوری شوند.
– محل نگهداری موقت ضایعات باید به گونه ای باشد که موجب آلودگی مواد اولیه یا محصول نهایی نشود.
– ظروف جمع آوری ضایعات باید مناسب و قابل نظافت باشنده نی ریاست بهوری
ضایعات باید به صورت منظم از محیط عملیات خاران الله ای انتشار این رات
۳-۵- حداقل الزامات تجهیزات
– میز سورتینگ تسمه ای
تجهیزات دستی یا مکانیکی سورتینگ تجهیزات درجه بندی
توجه ۱ – در این قسمت موارد زیر بایستی مد نظر قرار گیرد
جداسازی آفت زنده : هر موجود زنده قابل رویت با چشم غیر مسلح نظیر حشرات کنه ها ، قارچ ها و… در هر یک از مراحل رشد که طی نشو و نمای گیاه یا پس از برداشت به آن حمله کرده و باعث آلودگی و تقلیل کمی و کیفی آن می شوند.
افت زدگی : آثار ناشی از عمل آفات که با چشم غیر مسلح قابل رویت باشد مانند تکه های بدن بند پایان فضولات ، موی جوندگان حفره های محل تغذیه حشرات و کنه ها ، وجود تنیده ها ، کپک زدگی و …..
مواد خارجی هر چیزی غیر از محصول مورد نظر که می تواند منشاء گیاهی حیوانی یا معدنی داشته باشد.
– ترازو با دامنه توزین و دقت مورد نیاز
– دستگاه یا ابزار بسته بندی
– تجهیزات دوخت یا پلمب بسته بندی در صورت نیاز)
توجه ۲- کنترل عملیات سورتینگ درجه بندی و جداسازی
معیارهای سورتینگ درجه بندی باید متناسب با نوع محصول و مشخصات کیفی مورد انتظار تعریف و به کارکنان مربوط ابلاغ شود. محصولات دارای فساد کیک زدگی آلودگی قابل مشاهده آسیب شدید یا سایر عیوب غیر قابل قبول باید از محصول قابل عرضه جدا
شوند.
جداسازی بر اساس اندازه وزن رنگ یا درجه کیفی نباید به گونه ای انجام شود که باعث آسیب غیر ضروری به محصول انتقال آلودگی یا اختلاط محصولات نامنطبق با محصولات سالم شود.
در صورت عدم استفاده از دستگاه لیزر و کنترل به صورت چشمی توسط کارگر انجام می شود الزامات مربوط به کنترل های چشمی و تواتر و تعویض فرد در نظر گرفته شود.
۴-۵- برچسب گذاری
مطابق با ماده ۱۱ قانون مواد خوردنی آشامیدنی آرایشی و بهداشتی موری
۵-۵- حداقل الزامات کنترل کیفیت آزمایشگاهی
الزامات آزمایشگاه باید مطابق با بند ۱۱-۴ ضوابط فنی و بهداشتی کارگاه های تولید و بسته بندی فرآورده های غذایی مشمول شناسه نظارت کارگاهی باشد.
توجه – بیشینه مانده آفت کش ها باید مطابق با آخرین تجدید نظر استانداردهای ملی مربوط به انواع میوه ها و سبزی ها اندازی گیری شود.
حفظ سوابق آزمون الزامی است.
۶۵ سیستم حمل و نقل از مزرعه به کارگاه و بالعکس
مطابق با آخرین تجدید نظر استاندارد ملی میوه های تازه – بسته بندی و حمل و نقل – آیین کار بهداشتی به شماره ۱۱۵۵۲ برای حمل سبزی های بسته بندی شده بصورت تازه می بایست از وسایل حمل مجهز به تجهیزات خنک کننده مناسب استفاده نمود.
۶-مستندات مرتبط
۱-۶- ضوابط فنی و بهداشتی کارگاه های تولید و بسته بندی فراورده های غذایی مشمول شناسه نظارت کارگاهی با کد مدرکF-D-073
۲-۶-حداقل ضوابط فنی و بهداشتی انبارهای نگهداری فراورده های غذایی و آشامیدنی با کد مدرک ۰۰۳-F-D
