گزارشی از بسته بندی در بازار عراق

آشنایی بیشتر با کشور عراق  و بسته بندی در عراق

تدوین شده توسط رایزن بازرگانی ایران در کشور عراق

مقدمه

مردم عراق در طول حاکمیت ۳۰ ساله رژیم بعث در فضایی بسته به سر می بردند و تعاملات بازرگانی این کشور با دنیای خارج به جهت نوع نظام حاکم که استبدادی بود کانالیزه شده و تحت کنترل شدید دولتی قرار داشت. براساس تشخیص دولت ، این کشور عموما با کشورهای عربی و تا حدودی ترکیه و تعداد بسیار معدودی کشور اروپایی مانند فرانسه مراودات تجاری برقرار نموده بود. اعمال تحریم های اقتصادی از اوایل دهه ۹۰ قرن گذشته بر این کشور، روابط اقتصادی عراق را با بازارهای جهانی به پایین ترین سطح رساند و بازار عراق تبدیل به یک بازار بسته و محدود شد که در این بازار بسته ، غیر از کالاهای عموما کم کیفیتی که از طریق برنامه نفت در برابر غذا و دارو سازمان.ملل وارد عراق می شد ، کالاهایی از طریق قاچاق و بخش دیگری نیز از طریق تولید داخلی ، نیازمندیهای داخلی عراق را تامین می نمودند .

این شرایط باعث.شد که بازار عراق به یک بازار تشنه برای کالا تبدیل شود که به محض سقوط رژیم صدام در مارس ۲۰۰۳ و فرو ریختن حصار اقتصادی و گشوده شدن درهای عراق به سوی جهان، سیلی از انواع کالاهای با کیفیت و بی کیفیت وارد عراق شود .
در آن برهه به دلیل تشنگی بازار، همه این کالاها اعم از با کیفیت و بی کیفیت ، در داخل عراق مصرف داشتند و مردم خریدار آن بودند و از طرفی به دلیل سوداگری و ولع واردکنندگان و بازرگانان برای کسب سود حداکثری ، بدون توجه به کیفیت کالاها ، محصولات مصرفی و غیر مصرفی بدون هیچ کنترل دولتی به این بازار بکر سرازیر شده و در آن هضم می گردید.

به تدریج و با پیشرفت روند سیاسی در عراق و تثبیت پایه های قدرت نظام جدید حاکم بر این کشور و از طرفی بهبود.مالی خانوارها و بالا رفتن قدرت خرید مردم ، بازار نسبتا آزاد عراق به تدریج کالاهای بی کیفیت را از باکیفیت غربال کرد و مصرف کنندگان عراقی با توجه به افزایش قدرت خریدشان به سوی کالاهای با کیفیت روی آوردند به طوری که اگر در چهار سال.قبل مصرف کنندگان چندان به تاریخ های مصرف اهتمام اگر در گذشته مصرف کننده فقط به ارزانی محصول توجه داشت اکنون بسته بندی و شکل عرضه محصول نیز در انتخاب آن موثر می باشد و همین امر باعث شد که برخی از شرکتهای خارجی همجوار عراق که در مقایسه با شرکتهای ایرانی ، سابقه مراوده تجاری طولانی تری با عراق دارند با شناخت.این ویژگی و تحولات، با حفظ کیفیت محصولات خود و اعمال تغییرات در بسته بندی ها ، همچنان ، مشتری عراقی را به خرید کالاهای خود وفادار نگه دارند که در این میان شرکتهای اردنی و سوری بهترین مثال هستند . اما شرکتهای معتبرتر با بهبود کیفیت و تنوع بخشی به کالاهای خود و در عین حال انعطاف پذیری در تغییرات بسته بندی کالا حضور خود را در این بازار بیش از پیش تثبیت نمودند که در این میان شرکتهای معتبر عربستانی، ترکی و عموما کشورهای عربی حوزه خلیج فارس مثال مناسبی می باشند.

اما شرکتهای ایرانی به نظر می رسد در بحث بسته بندی، در بازار عراق همچنان از سنت.شکنی پرهیز می کنند و همچنان محصولات صادراتی ایرانی در بسته بندی های تکراری و ملال آور به بازار.عراق عرضه می شوند البته برخی از شرکتها به این باور رسیده اما در مجموع ، تغییرات کند است که شاید بخش.اعظم تن ندادن به این تغییرات ، تازگی بازار عراق برای ایرانیان و ناآگاهی یا کم آگاهی آنها از این بازار باشد .

در هرحال بسته بندی محصولات از آیتم های مهم فروش موفق.کالا در بازار است که در عراق به صورت عرفی ، پارامترهایی.ایجاد شده که می توان با اعمال آن در بسته بندی های کالا، حضور قویتر، مطمئن تر و طولانی تر را در این بازار پر ظرفیت.همسایه غربی کشورمان.تضمین کرد که به ترتیب عبارتند ازشرح کالا، نوع، رنگ، وزن ، تعداد ، انعطاف پذیری و ابتکار در بسته بندی .

۱- شرح کالا

شرح کالا متناسب با فرهنگ و زبان کشور مقصد : هر بسته بندی متناسب با کشور.مقصدی که کالا به آن صادر می شود باید شرح کالا متناسب با فرهنگ و زبان آن کشور باشد و برای کشوری مانند عراق بسیار مهم است که بر روی بسته.بندی جدا از زبان کشور مبداء ، مثلا در ایران علاوه بر زبان فارسی.حتما بایستی زبان عربی که زبان رسمی عراق است و انگلیسی به عنوان زبان رسمی بین المللی در توضیحات کالا روی بسته بندی وجود داشته باشد که شامل.شرکت یا کارخانه تولید کننده ، کشور سازنده ، مواد به کار رفته در ساخت محصول و اموری از این قبیل است. البته ترکها اخیرا با اضافه کردن زبان کردی به محصولات.صادراتی خود ، باتوجه به این که کردی ، زبان دوم رسمی عراق است ، بیش از پیش احترام خود را به فرهنگ و تنوع قومی و زبانی این کشور نشان داده اند، حال این که عملا ترکها از حیث.سیاسی در داخل کشور خود ، کردها را به عنوان یک قومیت به رسمیت نمی شناسند و حتی از وجود منطقه خودمختار کردستان در شمال عراق ، دلناخوشند اما در مبحث تجارت ، کاملا خلاف خط مشی سیاسی خود عمل می کنند .

حفظ و مراعات دستور زبان کشور مقصد از اموری است که متاسفانه.شرکتهای ایرانی در تعامل با عراق به آن چندان اهتمام نداده و بارها دیده شده که یک شرکت برای اینکه هزینه ترجمه رسمی شرح محصول خود را نپردازد با کمک گرفتن از افراد غیر.متخصص ، شرح کالا را روی بسته محصول خود نوشته اما این نوشتارعربی ، آکنده از اغلاط املایی و دستوری است که بعضا با گلایه و شکایت مصرف کننده عراقی مواجه می شود و آن را نوعی بی احترامی ایرانیها به زبان.عربی قلمداد کرده اند .

احترام به ارزشهای کشور مقصد مشخصه مهم دیگری در تعریف و شرح کالا است و این نقیصه نیز با وجود گذشت هفت سال از سقوط رژیم صدام و آشنایی نسبی شرکتهای ایرانی با شرایط بازار عراق همچنان به آن بی تفاوت هستند و بارها دیده شده که تاریخ های مصرف را با تاریخ های هجری شمسی درج نموده اند در حالی که عملا این نوع تاریخ نویسی ، درعراق ناشناخته است .

عراق مانند همه کشورهای عربی از تاریخ میلادی تبیعت می کند و به دلیل همین بی توجهی بارها کالا از مرزها برگشت خورده و یا اگر تحت شرایطی، وارد بازار عراق شده، مغازه داری که می خواهد ماندگاری محصول را به مشتری خود اثبات کند، به دلیل نبود تاریخ میلادی و ناآشنایی او با تاریخ ایرانی، عملا ناکام مانده و به سادگی مشتری و مغازه دار از آن نوع کالای ایرانی روگردان می شوند.

استفاده از برندهای کشور مقصد یکی دیگر موارد در شرح کالا روی بسته بندی است که باید با زبان و فرهنگ کشور مقصد.متناسب باشد شاید یکی از مشکلات شرکتهای ایرانی که بخشی از آن احتمالا به قوانین دست و پا گیر داخلی بر می گردد، نداشتن اختیار لازم در انتخاب برندها باشد .

اکثر برندهای ایرانی (اعم از اصلی و فرعی) متناسب با شرایط و فرهنگ داخل.ایران هستند اما آنها برای عراقیها ، بیگانه و گاه دربرگیرنده مفاهیم زننده است که برای مثال برند “کاله” است که در زبان محاوره ای عراق به دلیل اینکه دربرگیرنده مفهوم زننده ای است ، عراقیها برای آن نام مشابهی برگزیده اند و به جای کاله.واژه “گاله” به کار می برند. کاله در زبان محاوره ای عربی عراق به مفهوم “گیوه.مندرس” است که نوعی دشنام می باشد و یا اینکه نام “پگاه” اساسا.قابل تلفظ برای عراقیها نیست و معمولا “بیکاه” تلفظ می شود شاید یکی از دلایل موفقیت برند محصولی مانند “صباح” در عراق، به جهت اسم آن باشد که تقریبا اغلب عراقیها ، محصولات صباح را با نام می شناسند و از حسن تصادف این برند ایرانی یک واژه عربی است .

۲ – نوع بسته بندی

بسته بندیهای کالا در عراق بعد از سقوط رژیم صدام ، بسیار متنوع شده و براساس نوع کالا و نگهداری آن  شیشه ای ، ترکیبی ، فویلی، ،P.P متفاوت است. این بسته بندیها شامل معدنی، ظروف پلاستیکی معروف به مقوایی ، طلقی و غیره است . به طور مثال با توجه به شرایط گرمای شدید هوا در عراق و معضل قطع مکرر برق در این کشور، بسیاری از شرکتهای عربی حوزه خلیج فارس که با شرایط جوی عراق آشنا هستند ، سقف صادرات کالاهای لبنیاتی خود را که قادر به تحمل گرما است ، افزایش داده و شرکتهایی مانند کرافت و المراعی با پنیرهای پروسسی تعبیه شده در قوطی های فلزی یا شیشه ای توانسته اند بازار نسبتا.خوبی داشته باشند .

شرکت “کی بی” فرانسه نیز که معمولا با پنیرهای مکعبی خود شهرت دارد متناسب با شرایط عراق نوعی محصول جدید که در اصل همان ویژگی پنیر مکعبی را دارد اما در بسته بندی جدید و به شکلی تازه که در شیشه هایی به شکل کوزه تعبیه شده، وارد بازار کرده است . شرکت “هپی کاو” نروژ نیز با بهره گیری از کرده که از حیث P.P موفقیت پنیر مثلثی اش در بازار، اقدام به عرضه.نوع جدیدی از پنیر در ظرف های ویژگی تقریبا همان مشخصات پنیر مثلثی را دارا است.

جدا از این، مهم است که شرکتها با توجه به نمادها و الگوهایی (موقت یا دایمی) که می توانند به عنوان تبلیغات در بسته بندی بکار رود و فروش را بالا ببرد مد نظر قرار دهند. برای مثال در سالهای اخیر سریالهای.عربی مانند “باب الحاره” و سریال های ترکی دوبله شده به عربی مانند “عاصی” و غیره که مخاطبان زیادی در سراسر جهان عرب از جمله عراق به خود جذب کرده، بهانه ای برای بسیاری از شرکتهای سوری و اردنی و عربی و ترکی شده تا با انتخاب شخصیت ها و نام این سریالها به عنوان برندهای.فرعی خود، مشتریان عراقی را به سوی خرید کالای خود جذب کنند.

استفاده از این نوع نمادها به ویژه در محصولات پرمصرف کودکان مانند سیب زمینی های ورقه ای (چیبسی) و بیسکویتی یا بستنی بیشتر نمود دارد . جا دارد از تجربه خوب.بستنی پاک در بازار عراق یاد کرد که در آستانه بازیهای جام جهانی فوتبال ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی ، با وارد کردن یک نوع بستنی به نام “جام جهانی” به بازار عراق و چاپ.عکسهای فوتبالیست های معروفی مانند میسی و رونالدو روی سلیفون بستنی ، توانست سقف مشتریان خود را در این کشور به ویژه در طیف کودکان و نوجوانان بالا ببرد .

۳- رنگ

رنگهای شاد بدون شک یکی از عوامل مهمی است که صادرکنندگان در صدور کالاهای خود به عراق باید مدنظر داشته باشند . مردم عراق نیز همانند بسیاری از ملتها متناسب با شرایط گرمای طاقت فرسا و زمینهای هموار و صحراهای گسترده و از طرفی نخلستان و همجواری با دو رودخانه بزرگ و وجود مناطق کوهستانی در شمال این کشور در علاقه مندی به رنگها ، ذایقه حساس و بعضا متفاوتی دارند . آبی ، سبز ، قرمز و زرد: این چهار رنگ که بخشی از آن برگرفته از رنگ پرچم ملی این کشور است از رنگهای بارز استفاده شده در انواع محصولات صادراتی است و به نظر می رسد که عراقیها به این رنگها.علاقه مندی بیشتری داشته یا بیشتر به سوی آنها جذب می شوند . جالب اینکه این رنگها به طور آشکاری در نوع لباسهایی که زنان و مردان این کشور می پوشند مشهود است .

۴- تعداد

بسته بندیها در عراق نیز تابع.استاندارد بازار است به این معنا که اگر یک محصول در بازار عراق مطلوب شد، تعدادی که این محصول در کارتن دارد جزو استاندارد بازار محسوب می شود به طور مثال با توجه به اینکه.شرکت میهن و پاک در بازار بستنی عراق حضور بیشتری داشته اکنون تعداد استاندارد بستنی های نوع قیفی یا مگنوم و حصیری و شکولاتی و غیره در کارتن متناسب با میهن و پاک باید باشد به عبارت دیگر برای تعداد بستنی های ایرانی در کارتن یک استاندارد و برای تعداد بستنی های سوری و اردنی یک استاندارد وجود دارد و اگر شرکت.ایرانی که تازه وارد بازار عراق می شود نتواند تعداد.بستنی خود در کارتن، با استاندارد ایرانی آن در عراق وفق دهد ، نمی تواند موفق باشد .

به عبارت دیگر اگر بستنی قیفی باید در کارتن های ۶۰ عددی تعبیه شود باید این استاندارد.رعایت شود و بستنی قیفی ایرانی در کارتن ۴۵ عددی چندان خریداری ندارد .این مهم تنها به تعداد یک محصول در کارتن یا جعبه محدود نمی شود بلکه گاه یک مجموعه در یک بسته بندی به عنوان استاندارد در می آید به عنوان مثال تعداد ماست های یک کیلویی در هر کارتن باید ۶ عدد باشد و اگر شرکتی ۵ عدد یا هفت عدد بگذارد نمی تواند مشتری پسند باشد اما اگر ۹ عدد بگذارد و البته با افزایش درصدی از قیمت می تواند، حضور خود را در بازار تضمین کند به شرطی که تعداد در کارتن معنی دار باشد و هرچه با استاندارد بازار همخوانی داشته باشد مطلوب تر خواهد بود . این اصل شامل کل.کالاها از جمله میوه که در جعبه های چوبی قرار می گیرد و دیگر محصولات نیزمی شود .

۵- وزن

وزن محصول نیز از نکات مهم بسته بندی است مثلا اگر وزن جعبه سیب کشور سوریه ۱۰ کیلو است باید با  شناخت این وزن و با توجه به اینکه محصولات باغستانی.سوری در عراق بازار خوبی دارند متناسب با آن وزن بندی نمود و این امر شامل تمامی کالاها است .

۶- انعطاف در تغییر

یکی از ویژگیهای خوب کشورهای همجوار عراق مانند سوریه ، ترکیه ، اردن ، عربستان ، کویت و کشورهایی مانند مصر و غیره در تعامل با بازار عراق، این است که در تغییر بسته بندی انعطاف.خوبی دارند . به عبارت بهتر هرچند کیفیت کالاهای سوری ، اردنی و مصری قابل رقابت با انواع ایرانی نیست اما به دلیل انعطاف زیاد آنها در تغییر بسته بندی ها و عرضه کردن بسته بندی های شکیلتر ، توانسته اند همچنان به عنوان یکی از رقبای اصلی ما در بازار عراق باقی بمانند .

شرکت های.ایرانی متاسفانه در این عرصه بسیار کند عمل نمودند و پایبندی.مقدس وار آنها به بسته بندیهای سنتی داخل ایران و عدم تغییر در آنها باعث شده که مصرف.کنندگان در برخورد با آنها دچار نوعی دلزدگی و بی رغبتی می گردند . ضروری است شرکتهای ایرانی این شرایط را درک کرده و سریعا نسبت به تغییرات لازم اقدام کنند .

۷- ابتکار

خلاقیت و ابتکار از رازهای موفقیت.یک شرکت است و شرکتهایی که بتوانند در بسته بندی محصولات خود خلاقیت بیشتری نشان دهند ، بهتر اعتماد مشتری را جذب می کنند. در سالهای اخیر مشاهده شده که شرکتها در این کار ابتکارهای جدید که متناسب با سلامت مصرف کنندگان و بهداشت.عمومی است خلق کرده اند از جمله بکارگیری “ایزی اوپن” (بازکن های ساده) در انواع محصولات نوشیدنی و یا کلیدهای همراه باز کردن درب محصولات و یا کلیه محصولات کمپوتی و کنسروی که به سادگی باز می شوند و چند لایه بسته بندی محصولات بیسکویتی و شکولاتی و یا استفاده از هدایا به عنوان سورپریز در هنگام خرید محصول و یا گنجاندن یک نصیحت یا کلام حکمت آمیز و یا تفال هایی که به همراه.محصول تعبیه می شود همگی ابتکارهای جالب و مشتری پسند در بازار عراق هستند که ضروری است شرکتهای ایرانی این موارد را در بسته بندی محصولات خود مد نظر قرار دهند .

نتیجه

آنچه مسلم است ، روند تغییر در عراق در طول هفت سال گذشته ، سیری صعودی و روبه جلو بوده و انتظار می رود با تشکیل دولت ، عراق گام های سریعتری به سوی پیشرفت بردارد . بدون شک عراق منتظر ایران یا سوریه و یا ترکیه و هیچ کشور دیگری نمی ماند و در واقع آنها هستند که باید خود را به روند رو به جلوی عراق برسانند .

اگر شرکتهای ایرانی می خواهند در بازار پرظرفیت عراق ورود نمایند و می خواهند در آن باقی بمانند بایستی ، متناسب با این تغییرات، آنها نیز تغییر کنند و یکی از این عرصه های تغییر، بسته بندی کالا است که در فروش محصول نقش تعیین کننده دارد. بنابراین تغییرات و تنوع بخشی به بسته بندی ها باید.متناسب با خواست و فرهنگ و گرایشهای عراقیها باشد البته بدون شک کشورهایی که زیرک هستند با.رعایت این اصول و ارزشها، در عین حال می توانند فرهنگ.خود را نیز به کشور مقصد معرفی و القاء نمایند و حتی مصرف کنندگان کشور مقصد را با فرهنگ مصرفی خود کاملاً همسو نمایند . بخشی از این فرهنگ از طریق بسته بندی و انتخاب.برندها ، آگهی های.تبلیغاتی مستمر و همه گیر و غیره است که باید با هوشیاری و تکنیک همراه با فروتنی در پیشگاه.مصرف کنندگان کشور مقصد باشد نه با دگم اندیشی و بزرگ بینی و در نظر نگرفتن واقعیت های مصرف کنندگان بازار هدف بویژه ” بازار بکر و منحصر به فرد کشور عراق

جهت دانلود فایل فوق کلیک کنید