۳. انواع تعرفه گمرکی

تعرفه ها از منظر هدف و شکل و مقام وضع کننده و … تقسیم بندی می شود. دانستن این موارد بسیار با اهمیت است. در ادامه مطالب انواع تعرفه را توضیح خواهیم داد.

الف ) انواع تعرفه از نظر هدف :

تعرفه مالی : در این تعرفه هدف تامین مخارج مالی دولت است مانند حقوق ورودی خودروی سواری که در قانون بودجه ۱۳۸۴ به عنوان در آمدهای وصولی دولت و به میزان ۱۰۰ در صد تعیین شده بود.
تعر فه حمایتی : هدف از وضع این تعرفه فراهم آوردن شرایط رقابتی برای کالا های داخلی در مقابل کالا های وارداتی و نیز تعادل تراز پرداخت ها است.
تعرفه ارشادی : هدف این تعرفه هدایت تقاضا و تغییر انتخاب مصرف کننده از یک محصول به محصول دیگر است. مانند حقوق ورودی ماشین آلات راهسازی مستعمل که بیشتر از نو می باشد.

ب ) انواع تعرفه از نظر مقام وضع کننده

تعرفه مستقل : به صورت یک طرفه و توسط کشور ذینفع با توجه به ملاحظات ملی تدوین می شود.
تعرفه قراردادی : تعرفه هایی که به موجب قرارداد های دو یا چند جانبه و برای مدت معینی تعیین می شوند که تعرفه های ترجیهی از این دسته اند.

ج ) انواع تعرفه از نظر شکل

تعرفه واحد : در این تعرفه برای انواع کالاهای وارداتی و صادراتی ماخذ تعیین می شود مانند حقوق گمرکی ۴ درصد برای کلیه کالاها
تعرفه مرکب : در این تعرفه انواع مختلف واردات به نحوی خاص طبقه بندی و برای هر طبقه یا هرکدام ماخذی تعیین می شود.

د ) انواع تعرفه از نظر ماهیت

تعرفه عمومی : این تعرفه نسبت به کلیه کالا ها یکسان است و مبدا کالای وارده در نرخ حقوق ورودی تاثیری ندارد.
تعرفه ترجیهی : تعرفه ای است که برای کشورهای مبدا خاصی ارفاق قائل شده و تعرفه کمتری را نسبت به دیگران لحاظ می کند.

ذ ) انواع تعرفه از نظر ماخذ محاسبه

تعرفه ارزشی : در این روش حقوق گمرکی تابعی از ارزش کالاست. به همین دلیل دانستن ارزش کالا ضرورت پیدا می کند. در روش ارزشی، نرخ تعرفه در ارزش کالا ضرب شده و حقوق گمرکی قابل وصول به دست می آید.
تعرفه مقداری یا ویژه : در این روش حقوق گمرکی قابل وصول تابعی از مقدار یا کمیت کالاست بدین ترتیب که میزان حقوق ورودی در کمیت کالا ( عدد، کیلو، لیتر، طول،…) ضرب شده و حقوق ورودی قابل وصول اخذ می شود. در این روش دانستن ارزش کالا هیچ ضرورتی ندارد.
تعرفه مرکب یا مختلط : در این روش از دو روش ارزشی و ویژه تواماً استفاده می شود.

۴. مسئول و نهاد تعیین تعرفه در ایران چه کسی است؟

تعرفه گمرکی واردات کالا و صادرات کالا توسط هیئت دولت در ابتدای هر سال را اعلام می گردد. تعرفه های مصوب در هیئت دولت ابتدا می بایست در کمیسیون ماده یک نهایی و تصویب گردند.

کمیسیون ماده ۱ آیین نامه اجرایی قانون مقررات صاردات و واردات به شرح زیر است:

کمیته دائمی مقررات صادرات و واردات متشکل از نمایندگان نهاد ریاست جمهوری، وزارت بازرگانی، وزارت راه و ترابرای، وزارت نفت، وزارت امور خارجه، وزارت کار و امور اجتماعی، وزارتخانه های صنعتی و معدنی، وزارت کشاورزی، وزارت جهاد سازندگی، وزارت امور اقتصادی و دارایی، وزارت تعاون، سازمان برنامه و بودجه، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، گمرک ایران، اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران و اتاق تعاون، تهیه پیش نویس لوایح قانونی، مصوبات هیئت دولت، شورای اقتصاد و کمیسیون اقتصاد هیئت دولت را در موارد زیر به عهده خواهد داشت : 

1. لایحه مقررات صادرات و ورادات، لوایح موردی برای انجام اصلاحات و تغییرات لازم در قانون مقررات صادرات و واردات. 
2. لایحه برای لغو انحصاراتی که مانع رشد تولید یا تجارت است. 
3. آیین نامه اجرایی قانون مقررات صادارت و واردات ، اصلاحات و تغییرات موردی روی آیین نامه اجرایی قانون مذکور. 
4. اصلاحات و تغییرات مندرجات جدول تعرفه گمرکی ضمیمه مقررات صادرات و واردات. 
5. طرح تصویبنامه های هیات وزیران ، شورای اقتصاد و کمیسیون اقتصادی هیات وزیران در رابطه با مقررات صادرات و واردات. 
6. کمیته مذکور همچنین بررسی و اظهار نظر و اقدام روی پیشنهادهای مربوط به مقررات صادرات و واردات را نیز به عهده خواهد داشت.

تبصره ۱

کمیته موضوع این ماده در وزارت بازرگانی و به ریاست معاون وزیر بازرگانی تشکیل می گردد. دبیرخانه کمیته مذکور در وزارت بازرگانی خواهد بود. نظر کمیته به مراجع ذیربط منعکس خواهد گردید.

تبصره ۲

در مواردی که وزارتخانه های دیگری در ارتباط با موضوع باشند نماینده وزارتخانه ذیربط با حق رای به جلسه دعوت خواهد شد.

۵.  کد بین المللی کالا چیست؟

 HS Code یک سیستم عملکرد استانداردسازی کنترل شناسایی و طبقه بندی محصولات می باشد که توسط دولت ها با توجه به سیاست های مالیاتی ، قیمت گذاری ، بودجه بندی و اقتصاد طراحی می شوند . HS Code  یک سامانه ی بین المللی است که توسط WTO به اجرا درآمده است .

در این سامانه تمام کالا بر اساس یک کد ۸ یا ۱۰ رقمی در کشورها طبقه بندی شده که ۴ یا ۶ رقم اول بین کشورهای عضو مشترک است و ۲ یا ۴ رقم بعدی بر اساس فضای طبقه بندی کالای کشورها متفاوت می تواند باشد.

از آنجایی که این تعرفه تا ۶ رقم اول از سمت چپ در بین کشورها مشترک است لذا می تواند در مکاتبات و مبادلات تجاری استاندارد خوبی برای تشخیص کالا باشد. دو رقم اول HS مربوط به فصل مربوطه است. دو رقم دوم سر دسته را نشان می دهد و دو رقم سوم زیر دسته را نمایش می دهد.