واژه های استفاده شده در انواع بارنامه

بارنامه مقید ( Dirty B/L )

بارنامه شخص ثالث ( Third Party B/L )

در این بارنامه گیرنده شخصی غیر از ذینفع می باشد، بنابراین برای خریدار ناشناخته است و بانک ها معمولا از پذیرش چنین بارنامه ای خودداری می کنند. در تجارت بین المللی بعضا اتفاق می‌افتد که فروشنده به تنهایی قادر نیست همه کالاهای تعهد شده مربوط به صادرات را خود تهیه نماید و لذا تهیه قسمتی از کالای خود را به عاملین حمل و نقل و یا فروشنده دیگری واگذار می نماید و در این گونه موارد از بارنامه شخص ثالث استفاده می گردد. لذا در تعریف می توان گفت که بارنامه شخص ثالث بارنامه ای است که در آن ارسال کننده یا حمل کننده شخص یا موسسه دیگری غیر از ذینفع اعتبار اسنادی می باشد.

با توجه به آنکه خریدار اکثرا با شخص ثالث که بر حسب تقاضای ذینفع اعتبار عهده دار تحویل کالا به حمل کننده می‌گردد آشنایی ندارد و احتمال بروز خطرات یا خساراتی را از این بابت می‌دهد لذا ممکن است از قبول بارنامه شخص ثالث خودداری نماید و به همین علت در نشریات قبلی مقررات متحد الشکل اعتبارات اسنادی قبول چنین بارنامه ای از طرف بانک ها مجاز نبود.

در همین راستا بعضی از بانک های پرداخت کننده و معامله کننده چنین بارنامه هایی که عاملین حمل و نقل یا فوروادر از طرف فروشنده ترتیب حمل کالا را می‌دهد، علی رغم اعلام قبول بارنامه شخص ثالث در متن اعتبار اسنادی مربوطه، از ذینفع اعتبار می‌خواهند ظهر بارنامه را امضا نمایند تا اطمینان حاصل نمایند که ذینفع اعتبار در جریان حمل کالا قرار گرفته است.

از طرف دیگر بعضا گروهی از خریداران از قبول بارنامه شخص ثالث خودداری می‌نمایند چون طبق شرایط اعتبار، این ذینفع اعتبار است که باید اسناد را به بانک ارائه و در نتیجه وجه اسناد را دریافت دارد و در واقع مالک قانونی اسناد را ذینفع اعتبار می‌دانند.

با توجه به نظرات فوق از آنجا که بعضی از کشورها بارنامه شخص ثالث را قبول می‌نمودند و بعضی دیگر از پذیرفتن آن خودداری می کردند لذا اتاق بازرگانی بین المللی مقرر نمود که بارنامه شخص ثالث مورد قبول است مگر اینکه در اعتبار به صورت دیگری تصریح شده باشد.

بارنامه دربست ( Charter Party B/L )

بارنامه قابل معامله و انتقال ( Negotiable B/L )

بارنامه غیر قابل معامله و انتقال ( Non Negotiable B/L )

بارنامه آن بورد ( On Board B/L )

بارنامه آن دک ( On Deck B/L )

بارنامه پشت سفید یا ملخص ( Short Form B/L  )

همان بارنامه معمولی است که مقررات مربوطه به صورت مفصل در ظهر آن درج نشده است. لیکن شرایط و مقررات حاکم بر بارنامه بر روی آن نوشته شده است. در پشت بارنامه‌های دریایی سنتی شرایط زیادی با حروف ریز درج شده است که خود باعث پیچیدگی در انجام معامله با اینگونه بارنامه ها می گردد.

در سال ۱۹۷۹ هیئت ساده سازی شیوه های تجارت بین المللی (Simplification of International Trade Procedures Board =SITPRO) فرم جدیدی به عنوان بارنامه پشت سفید یا ملخص معرفی نمود که به جای بارنامه‌های معمولی به کار گرفته شود . این بارنامه پشت سفید یا ملخص از نظر حقوقی و شرایط عملی با بارنامه سنتی یکسان بوده و فقط ساده تر از آن است و می تواند برای هر شرکت کشتیرانی مورد استفاده قرار گیرد طرح مشابهی نیز در اوائل دهه ۱۹۷۰ در کشورهای نظیر کانادا، آمریکا، اسکاندیناوی مورد استفاده قرار گرفت که از نظر قانونی و عملی قابلیت استفاده خود رانشان داد.

بارنامه پشت سفید یا ملخص یک بارنامه قابل معامله بوده و از این لحاظ هیچ گونه تفاوتی با بارنامه معمولی ندارد. تنها به جای شرایط مفصل و ریز مندرج در ظهر بارنامه‌های سنتی یک عبارت کوتاه چند خطی استاندارد در روی بارنامه چاپ شده است که نشانگر شرایط بارنامه می‌باشد.

بارنامه سراسری ( Through B/L )

بارنامه موقت ( Mate Receipt B/L )

کالا آماده حمل ( Receive For Shipment )

بارنامه بیات ( Stale B/L  )

سری کامل بارنامه ( Full Set B/L )

بارنامه گروهی ( Groupage B/L )

در مواردی که فورواردر ها کالاهای یکسانی از چند فروشنده را با هم در یک وسیله حمل ارسال می نمایند یک بارنامه گروهی صادر می شود. در این موارد فوروادرها به علت اینکه نمی تواند بارنامه را به تمامی فروشندگان بدهد به آن ها گواهی حمل ارائه می نماید. در ادامه، جهت آشنایی بیشتر با فورواردر و کریر ، مقاله فورواردر و کریر کارگزاران حمل و نقل کالا و تفاوت آن ها را مطالعه نمایید.

فورواردرها .مجازند کالاهای .همگونی را که توسط فروشندگان .مختلف به مقصدهای .یکسانی ارسال .می‌گردد، به صورت گروهی. بسته بندی .نموده و به عنوان یک .محموله ارسال نمایند. فورواردر در این گونه. موارد اقدام به صدور بارنامه .گروهی می نماید. نظر به .اینکه فورواردر .نمی‌تواند بارنامه .صادر شده توسط. فورواردر را به هر .یک از فروشندگان .کالا بدهد لذا اقدام .به صدور گواهی حمل .برای هر یک از فروشندگان .کالاها می‌نماید.

این سند .را اصطلاحاً HOUSE BILL OF LADING یا بارنامه داخلی .می‌نامند و در مقصد. نماینده فورواردر .اقدام به گشایش .محموله گروهی .نموده و بر اساس. بارنامه داخلی، کالاهای. فرستاده شده را به. گیرندگان آن ها تحویل .می‌دهند. موارد استفاده از. این شیوه رو به افزایش .است زیرا استفاده از کانتینر برای .حمل و نقل در سالیان. اخیر افزایش یافته. است.

بارنامه .دریایی کالای. بارگیری شده ( Shipped Bill of Lading B/L )

بارنامه دریایی کالای دریافت شده ( Received for Shipment B/L )       

نشان دهنده این است که کالا توسط متصدی حمل، برای حمل دریافت شده اما بارگیری نشده است. اگر کلمه «Shipped» بر روی بارنامه وجود نداشته باشد به معنای صدور بارنامه به شکل «Received for Shipment» است.

خریداران در قراردادهای CIF چنین بارنامه های را قبول نمی نمایند. زیرا در این بارنامه تاریخ حمل و در نتیجه تاریخ دریافت کالا مشخص نیست. در عمل، بانک ها نیز  از قبول چنین بارنامه ای خودداری می کنند مگر اینکه در قرارداد بین خریدار و فروشنده، اعتبار آن مورد پذیرش واقع شود.

بارنامه دریایی مستقیم ( Direct Bill of Lading )

بارنامه حمل مرکب ( Combined Bill of Lading ) 

بارنامه دریایی تمیز یا غیر مخدوش ( Clean Bill of Lading )

بارنامه دریایی غیر تمیز یا مخدوش ( Claused Bill of Lading )

از نظر نوع خدمات حمل و نقل

بارنامه تحت خدمات منظم کشتیرانی ( Liner Bill of Lading )

 بارنامه تحت خدمات کشتیرانی ترمپ ( Charter Party Bill of Lading )

برای کالاهایی که با کشتی اجاره ای حمل می شوند، صادر می شود. حمل بار تحت این نوع بارنامه، تابع قرارداد چارتر (اجاره) می باشد. مثلا یک فردی کشتی را اجاره بلند مدت می کند و خود او که اجاره کننده کشتی است، از یک، دو یا چند صاحب کالا، کالا برای حمل دریافت می کند.

در این صورت اجاره کننده اول، به هر یک از صاحبان کالا بارنامه می دهد نه اینکه با آن ها چاترپارتی تنظیم کند. این بارنامه ها تحت چارترپارتی صادر می شوند. این نوع .بارنامه ها .مورد قبول بانک ها .نمی باشند مگر .اینکه خلاف آن .شرط شده .باشد.

بارنامه ترانشیپ ( Transshipment Bill of Lading )

بارنامه حمل مرکب فیاتا ( FBL )

بارنامه کانتینری ( Container B/L )