کشورهای همسایه چقدر کالای ایرانی می خرند – حجم صادرات و واردات ایران
حجم صادرات و واردات ایران : ایران با ۱۵ کشور همسایه شامل امارات متحده عربی، افغانستان، ارمنستان، آذربایجان، بحرین، عراق، کویت، قزاقستان، عمان، پاکستان، قطر، روسیه، ترکیه، ترکمنستان و عربستان سعودی دارای مرزهای آبی و خاکی مشترک است.
بر اساس آمار رسمی تجارت غیرنفتی ایران در سال ۱۴۰۳، حجم تجارت غیرنفتی با این ۱۵ کشور همسایه به حدود ۱۱۲٫۸۱۳ میلیون تن کالا رسید که نسبت به سال قبل ۱۶ درصد افزایش داشته است. ارزش این تجارت مجموعاً حدود ۷۴٫۳ میلیارد دلار بوده است. از این مقدار، حدود ۸۹٫۳۸ میلیون تن کالا به ارزش ۳۶٫۰۱۲ میلیارد دلار به خارج صادر شده و حدود ۲۳٫۴۲۹ میلیون تن کالا به ارزش ۳۸٫۳۰۵ میلیارد دلار وارد کشور شده است.
صادرات غیرنفتی ایران به این کشورهای همسایه در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال قبل از نظر وزن ۲۲ درصد و از نظر ارزش ۲۶ درصد افزایش یافته است، در حالی که واردات از این کشورها در وزن تغییری نکرده و در ارزش حدود ۱۷ درصد افزایش داشته است. در این میان، امارات متحده عربی، ترکیه، عراق، پاکستان و افغانستان جزو بزرگترین شرکای تجاری ایران در منطقه بودهاند. همچنین تجارت با عربستان سعودی نسبت به سال قبل رشد بسیار زیادی داشته است.
حجم صادرات ایران به سایر کشورها
در میان مقاصد اصلی صادراتی ایران در سال ۱۴۰۳، چین ( صادرات به چین ) همچنان بزرگترین شریک تجاری صادراتی کشور بوده است.
در این سال، ارزش صادرات غیرنفتی ایران به چین حدود ۱۴ میلیارد دلار بوده که نزدیک به ۲۸ درصد از کل صادرات غیرنفتی کشور را شامل میشود و چین را در رتبه نخست مقاصد صادراتی قرار داده است.
پس از چین، عراق ( صادرات به عراق ) دومین مقصد مهم صادراتی ایران بوده است. در سال ۱۴۰۳ ارزش صادرات ایران به عراق حدود ۹ میلیارد دلار ثبت شده است. عراق همچنان مهمترین بازار صادراتی ایران در میان کشورهای همسایه محسوب میشود.
پس از عراق، مقاصد اصلی صادراتی ایران به ترتیب عبارتاند از :
امارات متحده عربی با حدود ۷ میلیارد دلار صادرات
ترکیه ( صادرات به ترکیه ) با حدود ۶.۵ میلیارد دلار صادرات
افغانستان ( صادرات به افغانستان ) با حدود ۲.۳ میلیارد دلار صادرات
در مقابل، بحرین کمترین سهم را در میان کشورهای منطقه از صادرات ایران داشته و ارزش صادرات به این کشور در سال ۱۴۰۳ کمتر از ۲۰ میلیون دلار بوده است. محدودیتهای سیاسی و سطح پایین روابط اقتصادی، علت اصلی سهم اندک این کشور در تجارت خارجی ایران است.
حجم واردات ایران از سایر کشورها
بیشترین حجم و ارزش واردات کشور از میان همسایگان مربوط به امارات متحده عربی بوده است. در سال ۱۴۰۳، واردات ایران از این کشور حدود ۱۶ میلیارد دلار ثبت شده که امارات را در رتبه نخست تأمینکنندگان کالا برای ایران در میان همسایگان قرار داده است. پس از امارات، مهمترین مبادی وارداتی ایران از همسایگان عبارتاند از :
- ترکیه با حدود ۱۲ میلیارد دلار واردات
- روسیه ( صادرات از روسیه ) با حدود ۲ میلیارد دلار واردات
این سه کشور اصلیترین شرکای تأمینکننده کالا برای ایران در منطقه محسوب میشوند. کمترین میزان واردات ایران از میان کشورهای همسایه در سال ۱۴۰۳ مربوط به بحرین بوده که ارزش آن کمتر از یک میلیون دلار ثبت شده است. سطح محدود روابط اقتصادی و تجاری میان دو کشور علت اصلی این رقم پایین است.
در کنار تداوم تجارت سنتی، آنچه امروز اهمیت راهبردی دارد، توسعه همکاریهای تجاری در قالب توافقات دوجانبه و چندجانبه بینالمللی است. تجارت آزاد و تجارت بر پایه تعرفه ترجیحی از مهمترین ابزارهای این توافقات محسوب میشوند.
در سالهای اخیر، حضور فعال ایران در چارچوبهایی مانند اتحادیه اقتصادی اوراسیا و سازمانهای منطقهای، زمینه کاهش تعرفهها و تسهیل مبادلات با کشورهای همسایه را فراهم کرده است؛ موضوعی که میتواند سهم تجارت منطقهای ایران را در سالهای آینده بیش از پیش افزایش دهد.
ایران در آبان ۹۸، عضویت خود در اتحادیه اقتصادی اوراسیا را برای یک دوره سه ساله آغاز کرد.
ایران در سال ۱۴۰۳ در مجموع حدود ۷ میلیون و ۸۰۰ هزار تن کالا به ارزش تقریبی ۴ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار با چهار کشور حاشیه دریای خزر شامل روسیه، آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان تجارت غیرنفتی داشته است. از این میزان صادرات ایران به این چهار کشور حدود ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار تن کالا به ارزش تقریبی ۱ میلیارد و ۹۰۰ میلیون دلار بوده است.
بیشترین سهم صادراتی ایران در میان کشورهای ساحلی خزر مربوط به روسیه بوده و پس از آن آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان قرار دارند. همچنین واردات ایران از این چهار کشور عمدتاً شامل غلات، نهادههای دامی، فلزات و مواد اولیه صنعتی بوده که بخش مهمی از آن از روسیه و قزاقستان تأمین شده است. در مجموع، تجارت ایران با کشورهای حاشیه دریای خزر در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال قبل رشد قابل توجهی داشته و سهم این منطقه در دیپلماسی اقتصادی ایران رو به افزایش است.
کشورهای معرفی شده
- آذربایجان با یک میلیون و سه. هزار و ۸۷ تن به ارزش ۵۱۰ میلیون و ۹۸۷ هزار. و ۲۴۲ دلار اولین مقصد. کالاهای ایرانی. در حاشیه دریای خزر .در سال ۹۹ بود.
- روسیه با یک. میلیون و ۵۱ هزار و ۷۱ تن به ارزش ۵۰۴ میلیون و ۵۷۵ هزار و ۶۲۴ دلار، با کمی. اختلاف نسبت به آذربایجان دومین. مقصد ایران در. خزر قرار دارد.
- قزاقستان با ۳۳۷ هزار و ۸۳۷ تن به ارزش. ۱۶۷ میلیون و ۸۷۷ هزار و ۷۳۰ دلار، در جایگاه. سوم قرار دارد.
- نهایتا ترکمنستان با ۷۳۳ هزار و ۷۵ تن کالا به ارزش ۱۳۷ میلیون و ۴۱۵ هزار و ۴۵۰ دلار در جایگاه چهارم مقاصد صادراتی ایران در بین چهار کشور همسایه ایران در خزر قرار دارد.
در سال گذشته سه میلیون و ۱۱۷ هزار و ۲۶۶ تن کالا به ارزش یک میلیارد و ۲۰۳ میلیون و ۸۴۷ هزار و ۱۰۴ دلار از این چهار کشور وارد شده که ۸۹ درصد ارزش کل واردات به کشور روسیه تعلق دارد.
ترازتجاری کشورها
تراز تجارت ایران با کشورهای حاشیه دریای خزر در سال ۱۳۹۹ مثبت ۱۱۷ میلیون دلار بوده است. روسیه به عنوان اصلی ترین عضو اوراسیا، در میان همسایگاه دریای خزر نیز بزرگترین شریک ایران بوده است.
در میان کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، تنها امارات متحده عربی در میان شرکای اصلی تجاری ایران جایگاه خود را حفظ کرده است. قطر و عمان با وجود روابط سیاسی قابل قبول با ایران، در میان شرکای اصلی تجاری کشور نیستند و بحرین و عربستان سعودی نیز فعلا به عنوان بازار بالفعل کالاهای ایرانی محسوب نخواهند شد.
کل تجارت کشور در سال ۹۹ به ترکیه ۱۱ میلیون و ۱۷۸ هزار تن کالا به ارزش ۶ میلیارد و ۸۵۶ میلیون دلار بوده که سهم صادرات ۶ میلیون و ۳۶۱ هزار تن به ارزش دو میلیارد و ۵۱۲ میلیون دلار و سهم واردات چهار میلیون و ۸۱۷ هزار تن به ارزش چهار میلیارد و ۳۴۴ میلیون دلار بوده است.
